Odnowione oblicze Polski

Wyjeżdżając do Augustowa na XIII Forum Animatorów Społecznych wyznałem na blogu i na Facebooku wiarę w dobro i w istotę rzeczy. Wracam jeszcze bardziej wzmocniony tym, co zobaczyłem. Jest lepiej niż mógłbym przypuszczać. Zobaczyłem Polskę z odnowionym obliczem. Cuda się spełniają na naszych oczach. Nieprzerwanie od 16 października 1978 roku. Etapami była Solidarność, 4 czerwca 1989, reforma samorządowa, członkostwo w Unii Europejskiej, nowe polityki społeczne (partycypacyjny model demokracji), beatyfikacja Karola Wojtyły, człowieka, który był papieżem.
Żyłem w tym czasie, patrzyłem, dotykałem własnymi rękoma.

Wiem, co ze mną się stało 16.10.1978. W Augustowie usłyszałem, co stało się z niektórymi (w niektórych) na spotkaniu z papieżem w Ełku, w Drohiczynie... Ile dobra się zainspirowało. Ile ziaren padło na grunt urodzajny. Wzeszło. Wydaje plon wielokrotny. Stokrotny?
Forum odbywało się w Augustowie w starym ośrodku "Oficerski Yacht Club". Zespól budynków zaliczony jest do zabytków. Powstał w 1934/5 roku. W ośrodku odpoczywali m.in. Walery Sławek, Janusz Jędrzejewicz, Edward Rydz-Śmigły i Józef Beck. W marcu 1938 odbyła się w nim konferencja polsko-litewska, poprzedzająca nawiązanie stosunków dyplomatycznych.
Po II wojnie światowej w obiekcie ulokowano Wojskowy Dom Wypoczynkowy. Obecnie mieści się w nim ośrodek turystyczny o nazwie Oficerski Yacht Club R.P. Pacific WDW.

Dzisiaj ośrodek szczyci się pobytem jeszcze większego Gościa, w 1999 przebywał w nim Jan Paweł II. Upamiętniają to zdjęcia i pomnik na nabrzeżu - głaz z tablicą oraz fotel (marmurowa kopia), na którym papież czekał pół godziny na statek Żeglugi Augustowskiej. Nad tym miejscem powiewają na wieczną rzeczy pamiątkę trzy flagi: biało-czerwona z godłem narodowym, biało-żółta z herbem papieskim i biało-niebieska.

Siedziałem/siedzieliśmy w marmurowym fotelu dumania. Płynęliśmy tym samym statkiem, z kajutą-muzeum-kapliczką, w której modlił się papież. Wszędzie Go napotykaliśmy w czasie pobytu i rejsu. Kapitan opowiadał, snuł wspomnienia. Siedziałem na dziobie statku, w miejscu papieskim i patrzyłem jego oczami na jeziora, na Ziemię Suwalską, na Polskę, na dzieje, na życie. Przypomniał mi się wiersz z czasów młodości (lipiec 1978).

Zapatrzenie

na Mazury
na maki
na pola
na Śniardwy

na harcerskim obozie
naokoło ogniska
zapatrzony komendant z kolanami pod brodą
zapatrzeni harcerze w ogień
zapatrzeni harcerze w komendanta

na Mazury
na maki
na pola
na komendanta
na harcerzy
na ogień
na oddale

Taki wtedy byłem, taki jestem dzisiaj. W międzyczasie był pontyfikat Jana Pawła II i najnowsza historia Polski. Widziałem, jak umiałem współtworzyłem. Dzisiaj widziałem, że ziarno padło na grunt urodzajny. Powtarzam się. Przybywa nowych elementów. Polska przemienia się pod tchnieniem ducha, także z wykorzystaniem funduszy europejskich.

PS.
W istocie rzeczy jest wszystko.

Istota rzeczy

W istocie rzeczy. W sobie, w rzeczach właśnie, w całości. W istocie jest - z definicji - to, co najważniejsze. Jest. JEST. Ono jest zawsze cudownie miłosne miłosiernie. Nic - tylko szukać. Nic - tylko się cieszyć.

Filozofia też prowadzi do Boga. Amen.

Prawda (osoba) niewygodna dla władzy

Grecka sentencja z czasów starożytnych "Człowiek miarą wszystkich rzeczy", której nadaje się różne interpretacje, nigdy mną nie zawładnęła. Ładna i tyle. Aż się dziwię samemu sobie, obojętności (?), brakowi wyczucia (?). Więcej miejsca dawałem później personalizmowi, fenomenologii, dialogiczności. Prawda o "człowieku-miarze" bardziej doszła do mnie w zasadzie antropicznej w kosmologii, ale też nie aż, żeby oślepiła. I dopiero w nauce Jana Pawła. W dwóch odsłonach. Najpierw na podwórku filozoficznym (etyka), później kościelnym - "Człowiek jest drogą kościoła". W sposób pełny i oślepiający w nauczaniu społecznym ("Centessimus annus"). A w nim ta prawda (droga) musiała zagościć bardzo, bardzo dawno.

"W ujęciu Karola Wojtyły, osoba jest podstawowym punktem odniesienia wszelkiej etyki, gdyż jako jedyny byt w świecie jest "kimś", podczas gdy wszystkie inne byty są "czymś" ("Miłość i odpowiedzialność", "Osoba i czyn"). Zasadę tę nazywamy normą personalistyczną.
Jak to dobrze, że był Sobór Watykański II - umocnił stopy Karola Wojtyły na drodze poznania (teorii, odkryć, doświadczeń osobistych i historyczno-eklezjalnych). A może też ubezpieczył (i np. nie został wyrzucony z kościoła). Ale jestem pewny, że w Polsce i tak daleko by mu nie dali wypłynąć. Jak to dobrze, że kardynałowie wybrali go papieżem. Teraz jego nauki są powszechnie dostępne (i obowiązujące niejako) jako encykliki. Wśród nich "Wiara i rozum". Dzięki temu i mnie nie wyklną z kościoła.

Raczej wyklną mnie z ziemskich organizacji społeczno-politycznych. Osoba jako miara, jako fundament cywilizacji współczesnej, nie pasuje przecież żadnemu władcy. Każdy rządzący (od samorządu i stowarzyszeń poczynając) chce mieć niezdefiniowany margines wolności na własne pomysły. Nawet idea partycypacji publicznej jest wielu nie w smak. I to zaledwie po dwudziestu latach wolnej Polski i reform ustrojowych (w tym samorządowej).

Nauka ma jednak jakiś wpływ i konsekwencje na polu życia społecznego. Najważniejszą jest to, że w ogóle jest prawda. W powszechnym działaniu postępujemy jednak tak, jakby jej nie było. Jakbyśmy szli po omacku i czasem tylko jakiś genialny przywódca znajduje drogę. Jest raczej tak, że to przywódcy prawdy nie znają, bo są mało na nią wyczuleni, a często jej niechętni (przykład: partycypacja). Smutna to rzeczywistość. Wystarczy włączyć telewizor, albo wziąć gazetę, żeby się o tym przekonać.
BEZ PRAWDY NIE MA WOLNOŚCI. To też z JPII. Ja tylko powtarzam za mistrzem, ale i to wystarczy, żeby mnie nie lubić. To kolejna smutna nie-prawda w rodzie Polaków w XXI wieku. Slogan "nasz ukochany papież" ciągle jest przecież u wszystkich aktywnych społeczno-politycznie na tapecie.

Jak obrzydliwie brzmi, i jaką podłą ma wymowę, forma wypowiedzi władzy (jakiej bądź, od najniższych do najwyższych stanowisk) "ja wam zrobiłem, ja wam dałem, ja...". Może tak mówić co najwyżej prezes prywatnej firmy. Nigdy zaś ktoś sprawujący władzę lub funkcję na mocy wyboru lub powierzenia.
Jaka się za tym kryje filozofia człowieka, działania itd.? Czy ich deklaratywny (a jakże) szacunek dla drugiego człowieka jest prawdziwy, czy oszukany? Ci na pewno za mną nie przepadają.
W kwestiach władzy wolę język wspólnotowy. We wspólnocie mówi się: zrobiliśmy, ja służę jak umiem, z całych sił i możliwości, moich ludzkich wartości i uzdolnień... (co zresztą każdy przed wyborami obiecuje).

Wszystko się bierze z natury człowieka. Z osoby. Trzeba opierać się nie na ideologiach, ale na prawdzie o człowieku. Trzeba mieć poprawną koncepcję osoby ludzkiej.
Najwyższą formą realizacji osoby jest "bezinteresowny dar z siebie dla innych" (K.Wojtyła). Dobrowolne oddanie się dla wytwarzania dobra, prawdy i piękna, bo wówczas dopiero prawdziwie spełnia się nasze istnienie (R.Ingarden). Człowiek w imię miłości i dobroci nie powinien dać śmierci panować nad swoimi myślami (T.Mann). Listę można wydłużać - Cyprian Norwid, Albert Schweitzer, Matka Teresa z Kalkuty, Andrzej Madej...
Posłuszeństwo prawdzie o Bogu i człowieku jest pierwszym warunkiem wolności, pozwala człowiekowi uporządkować własne potrzeby, własne pragnienia i sposoby ich zaspokajania według właściwej hierarchii. Jest prawdą obiektywną, że Kościół konsekwentnie i systematycznie przyczynia się do ubogacenia godności człowieka i pozostaje "znakiem i zabezpieczeniem transcendentnego charakteru osoby ludzkiej".

Nie jest to wiedza teoretyczna i spekulatywna, jak lubią to niektórzy podkreślać - aby ją zmarginalizować. Ma ogromne znaczenie praktyczne. Zdolność rozpoznawania w porę potrzeb innych ludzi oraz sposobów ich zaspokojenia jest przecież ważnym źródłem bogactwa współczesnego społeczeństwa. To są zdrowe korzenie ekonomii. Określając nowe potrzeby i nowe sposoby ich zaspokajania, koniecznie należy się kierować integralną wizją człowieka, która ogarnia wszystkie wymiary jego istnienia! Wszystkie te wymiary muszą funkcjonować i być widoczne (nie tylko deklaratywnie) w każdym z nas - ludzi władzy, nauki, największych w hierarchii społecznej i w niej najmniejszych. U wszystkich władz człowiek powinien spotkać się z pomocą w autentycznej i konkretnej realizacji swojej osobowości. Po to organizujemy się (tak lub inaczej) we wspólnoty lokalne, państwowe, stowarzyszenia, instytucje władzy i służby.
Im wyższe stanowisko, ranga - tym większa odpowiedzialność za innych. Jeśli człowiek sprawujący władzę zaniedba, albo wyrzeknie się postawy bezinteresownej, szlachetnej, wrażliwej, łatwo zmienia się w tyrana dla innych. Nie ma wtedy ani demokracji, ani zdrowej ekonomii. Nie mówiąc o turystyce. Wszystkie te dziedziny mogą być budowane tylko w oparciu o poprawną koncepcję osoby ludzkiej. Tylko wtedy mnie, tobie, każdemu innemu będzie dobrze we wspólnocie lokalnej. Wtedy goście będą walić do nas drzwiami i oknami.

Czyje to zdania - "Demokracja wymaga spełnienia koniecznych warunków, jakich wymaga promocja zarówno poszczególnych osób, przez wychowanie i formację w duchu prawdziwych ideałów, jak i "podmiotowości" społeczeństwa, przez tworzenie struktur uczestnictwa [partycypacja] oraz współodpowiedzialności. Nie może zaś demokracja sprzyjać powstawaniu wąskich grup kierowniczych"? Nie moje i nie ministra w kancelarii prezydenta. To - oczywiście - Jan Paweł II.
Niewygodne dla każdej władzy, nieprawdaż?!

Ale w przeciwnym razie grożą nam gorsze rzeczy - "sytuacja, w której nie istnieje żadna ostateczna prawda, będąca przewodnikiem dla działalności politycznej [samorządowej] i nadająca jej kierunek, łatwo prowadzi do instrumentalizacji idei i przekonań dla celów, jakie stawia sobie władza. Demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm.
Totalitaryzm zawsze rodzi się z negacji obiektywnej prawdy: jeżeli nie istnieje prawda transcendentna, przez posłuszeństwo której człowiek zdobywa swą pełną tożsamość, to nie istnieje też żadna pewna zasada, gwarantująca sprawiedliwe stosunki pomiędzy ludźmi."

Żeby zrozumieć człowieka trzeba wejść na pole kultury, języka, historii. Trzeba przemyśleć postawy przyjmowane „wobec podstawowych faktów egzystencjalnych, takich jak narodziny, miłość, praca, śmierć." Trzeba pytać o sens osobistej egzystencji, o swoje jedyne i niepowtarzalne przeznaczenie. Wielką część odpowiedzi wynosi się z własnej rodziny (i przenosi je w do nowej, założonej przez siebie i do sfer życia, w których pełni sie różne role społeczne). Pierwszą i podstawową komórką "e k o l o g i i l u d z k i e j", jest rodzina. W niej człowiek otrzymuje pierwsze i decydujące wyobrażenia związane z prawdą i dobrem. W niej uczy się, co znaczy kochać i być kochanym, a więc co konkretnie znaczy być osobą."
A osią każdej kultury jest postawa człowieka wobec największej tajemnicy: tajemnicy Boga!
Kochani ludzie władzy. Samorządowcy, rządowcy, posłowie, senatorowie, dyrektorzy, nauczyciele (władza nad uczniami), rodzice (władza rodzicielska), księża (władza nad duszami) itd. itp. Ludzie sztuk wszelakich. Jeśli nie dajecie poznać swoich odpowiedzi i poszukiwań na te pytania, to jesteście szarlatanami. Oj, nie będziecie mnie lubić. Ale zauważcie, że na wiele sposobów jestem jednym z was. Wszystko to zatem odnosi się także do mnie.
A jest to nauka Jana Pawła.

Przechodząc na podwórko gminne, trzeba zastosować te same rady, jakie papież dawał krajom wychodzącym z komunizmu - "na drodze rozwoju przede wszystkim trzeba podjąć ogromny wysiłek odbudowy moralnej". Trwanie w niedomówieniach i zafałszowaniach z poprzedniej epoki kładziemy sobie sami kłody pod nogi.
Nieprawda podkopuje nasze życie i cały nasz świat. Zamykanie oczu prowadzi do zderzenia ze słupem. Kto zaprzeczy, że wypaczeniu ulegały wtedy podstawowe cnoty takie jak prawdomówność, wiarygodność, otwartość, zdolność do podmiotowego myślenia, wartościowania i podejmowania odpowiedzialności. Konieczna jest cierpliwa odbudowa materialna i moralna.

Kto zaprzeczy, że przez 16 lat gmina została wpędzona w zacofanie i jest daleko za innymi. Ale jest dziedzina - Zespół Szkół im. Rzeczpospolitej Norwidowskiej - która oparła się presji i dziś rozsławia gminę w powiecie i dalej?! Czy obecna władza rozumie, ile jej wszyscy zawdzięczamy? Czy rozumie to samorząd i całe społeczeństwo? Wątpię!
Dzisiaj też zmagamy się z realnymi wyzwaniami - i chcemy im sprostać - przed którymi stoi świat XXI wieku. W globalnej gospodarce i kulturze odwoływanie się bezpośrednio do instynktów człowieka (konsumenta) i ignorowanie jego wolnej i świadomej natury osobowej prowadzi do nawyków (konsumpcyjnych) i stylów życia obiektywnie niegodziwych i szkodliwych dla fizycznego i duchowego zdrowia. Prowadzi do traktowania siebie samego i własnego życia bardziej jako „zespołu doznań, których należy doświadczyć, aniżeli dzieła, które ma wypełnić.” Stąd się wywodzi brak wolności i zagrożenia różnymi nałogami. Obserwujemy to na co dzień w swojej pracy pedagogicznej. Także jako rodzice. Dopowiem jako katecheta, dlaczego jest religia w szkole. Bo poszukując własnej tożsamości i sensu życia odkrywamy religijne korzenie kultury swych narodów, w której wychowujemy najpierw siebie, następnie dzieci i uczniów.
Przed szkoła stoją ogromne zadania. Ale dlaczego nie mamy odpowiedniego wsparcia innych struktur władzy samorządowej i państwowej? Nie ma nawet na ten temat poważnej dyskusji! To są problemy nas wszystkich!!!
TO SĄ PROBLEMY KULTUROWE I CYWILIZACYJNE XXI WIEKU.

Papież uczył, że "trzeba tworzyć takie style życia, w których szukanie prawdy, piękna i dobra, oraz wspólnota ludzi dążących do wspólnego rozwoju byłyby elementami decydującymi o wyborze jakości konsumpcji, oszczędności i inwestycji". I, że również decyzja o takiej a nie innej inwestycji, w danej dziedzinie produkcji, a nie w innej, jest zawsze wyborem moralnym i kulturowym (także wyrazem sympatii i zaufania do Opatrzności).

W wielu dziedzinach nie da się nadrobić zaległości. Przemilczanie nie pomaga ani mobilizacji do podjęcia wyzwań, ani do odbudowania jedności. Jest prawda! Jest się czym kierować, zwłaszcza w kraju nad Wisłą, w Rzeczpospolitej Norwidowskiej. Ponad 1000 lat chrześcijańskiej kultury i jej zwieńczenie Jan Paweł II dają jasne wskazania. "Rozwoju nie należy pojmować w znaczeniu wyłącznie gospodarczym, ale w sensie integralnie ludzkim. Jego celem nie jest tylko zrównanie poziomu życia ale tworzenie solidarną pracą życia bardziej godnego, przyczynianie się do umocnienia godności i rozwoju uzdolnień twórczych każdej poszczególnej osoby, jej zdolności do odpowiedzi na własne powołanie. Szczytem rozwoju jest zatem możliwość korzystania z prawa/obowiązku szukania Boga, poznawania Go i życia zgodnie z tym poznaniem". Tylko, że tak trudno publicznie się do tego przyznać i powiedzieć "amen".

PS.
Usunąłem zdjęcie, bo ktoś mi zwrócił uwagę, że może nadać wydźwięk pretensjonalny, że czepiam się kogoś z imienia i nazwiska. Broń Boże. Tekst jest szalenie ogólny, o władzy wszystkich czasów. O naturze człowieka. Jak encyklika. Potrzebowałem zdjęć z jakąś reprezentacją władzy wszelakiej. Takie tylko miałem. Zostawiłem jedno, z sobą na pierwszym planie - chciałbym uczestniczyć w takich debatach publicznych. Na każdym szczeblu.
Jeśli konkret, to tylko naszej historii. Ten jest ewidentny.

Czego uczy katecheta

Delikatna to dla mnie kwestia. Bronię się przed indoktrynacją, choć wprowadzam w naukę kościoła. Nie chcę jednak niczego wmawiać (molestować doktrynalnie). Staram się przekazywać zdrową naukę dla ducha i ciała. Dla całego człowieka. Naukę doświadczalną, potwierdzoną przez pokolenia. Naukę zbudowana na dwóch skrzydłach, na których duch ludzki wznosi się do kontemplacji prawdy. Tymi skrzydłami są wiara i rozum. Nierozdzielone uprzedzeniami i pseudo-dogmatami (pseudonauki).

Przekazuję to, w co sam wierzę i czego sam całe życie szukam. Co jest w zgodzie z soborowa nauką kościoła i wiarą (oczekiwaniami) rodziców, w której wychowani są uczniowie. Nauka, którą przekazuję musi odpowiadać (bronić się) na pytania najdociekliwszego dziecka, studentów w Glasgow i Bolonii i na wszystkich kontynentach. Nigdy nie powiedziałem "masz w to wierzyć i już". Przeciwnie, mówiłem za św. Augustynem - "nie ma wiary bez myślenia". A za św. Hieronimem - "nieznajomość Pisma Świętego to nieznajomość Chrystusa". Czytaj, myśl, musisz też spotkać samego siebie na tej drodze. Bo prawdziwa religia jest osobowym spotkaniem człowieka z Bogiem. To człowiek jest drogą kościoła. Wolna osoba myślącą, obdarzona niezwykłą godnością i zdolna do ponoszenia odpowiedzialności za swoje czyny i decyzje. Ile razy już to powtórzyłem! - ale chyba nigdy za wiele.

W tym duchu kończymy katechezy tegoroczne. Ciężkie to godziny i minuty. Radość przynoszą krótkie chwile, tak jak dzisiaj w modlitwie na koniec w klasie czwartej - "Dziękujemy za wszystkich, którzy wiedzą, że są w życiu ważne, wielkie wartości. Za to, że czasem o nich myślą. Za to, że w ciszy podczas modlitwy każdy może się nad nimi zastanowić. Za to, że każdy może dzięki temu być dobrym i szczęśliwym człowiekiem i dać radość innym. Ci, którzy szukają wielkich wartości są skarbem świata. Są szansą dla innych na dobrych przyjaciół" - w czasie tej krótkiej medytacji uciszali się coraz bardziej. W sposób zauważalny i odczuwalny. Amen.

W klasie pierwszej i trzeciej robiłem mały bilans roku. "Czego się nauczyliście? Co zapamiętacie?". Mówią o ciszy w modlitwie, która może być odpoczynkiem. "Tak, najważniejsze jest zachowanie podczas modlitwy. Nie słowa. Słów może nauczyć się papuga, ale ona nigdy nie będzie się modlić". Powtarzam pewne kwestie, których nauczyło nas katechetyczne życie w katechetycznej wspólnocie. Zachowanie - to człowiek. To panowanie nad sobą, by znaleźć coś więcej. By poznawać to, co niewidzialne. Blisko, bliziuteńko - w nas. W modlitwie uczę się tak samo siebie, jak i działania ducha. A może nawet samego Ducha Świętego. Warto. To pewna droga do szczęśliwego życia.
"Braterstwo ludom dam, gdy łzy osuszę, bo wiem co własność ma, co ścierpieć muszę - bo już się znam". Nie, Norwida maluchom tym razem daruję. Za gorąco, trzecią część lekcji niech spędzą na dworze, na nowiutkim placu zabaw.

Siedzę i patrzę jak się bawią. Myślę. Tego nie da się odstawić. A jak się obraca wśród myśli, a może i one mną - to trzeba pisać. Nie warto ich chować przed innymi i z nimi zejść z tego świata. Więc piszę. Życie w pewnym momencie staje się żniwami.

Pod działaniem ducha

Zesłanie Ducha Świętego spędziliśmy u solenizanta Antoniego, proboszcza Sulejówka, pod tym samym wezwaniem.

Wiedziałem jakimś ośrodkiem półkul mózgowych (słuchem wewnętrznym i głosem), że musimy jechać. Tak niewiele bywamy. Tak ważna jest ta ścieżka, bardzo, bardzo kościelna, choć wcale nie powszechna - wyznaczona zaproszeniami kochanego byłego. Szesnaście lat się poznawaliśmy (odkrywaliśmy) w parafii WNMP w Strachówce. Poznaliśmy go, jako gospodarza, szczerego człowieka. Nigdy się nie złości! Bardzo gościnnego. Przyjaznego. Z wzajemnością.

Kościół w Sulejowie wypiękniał pod jego ręką. Ludzie widzą, doceniają, wychwalają.

Cieszyłem się przed wyjazdem, no, może byłem w pogodnym oczekiwaniu. Przynajmniej na ładnej mszy będziemy. A już wyjazd z prawdziwym samorządowcem (tytuł honorowy i historycznie mu przynależny, był wzorem radnego powiatowego) Krzysztofem jest wartością samą w sobie. I tak było. Uroczystość zwyczajowa, prosta, przewidywalna, lekko ceremonialna, ale pobożna. Wybrzmiewają tytuły - ze strony kościelnej prałat, ksiądz doktor itd. Ze strony światowej: minister, profesor, burmistrz, prezes itp. Procedury są zachowane, podkreślają rangę święta i osób.

Kazanie głosił ksiądz doktor Piotr. Znamy go, oazowicz, służył w parafii łochowskiej, miał kiedyś u nas rekolekcje, w szkole przedstawił z młodzieżą pantomimę. Potem studia doktoranckie na KUL, teraz jest w Sokołowie. Dzisiaj okolicznościowo wyjaśnił zasady odpustowe, naświetlił sprawę Ducha Świętego, złożył należne homage świętemu Antoniemu. Amen.

Po mszy była procesja i adresy imieninowe dla księdza solenizanta od zadowolonych grup parafian. Niezadowolonych nie było.

Uczty na plebaniach proboszcza Antoniego są znane szerokiej publiczności. I ja tam nie raz byłem, miód i wino piłem.

Zadowolony jechałem, jeszcze bardziej zadowolony wracałem. A to za przyczyną obu bohaterów dnia - Ducha Świętego i Antoniego. Oni to sprawili, że na jednej sali za stołem zasiedli liczni znajomi z różnych sfer, grup społecznych i gmin. Przypadek (?) sprawił, że siedzieliśmy tuż-tuż stołu nr.1. Wywiązała się ciekawa rozmowa z ministrem Olgierdem Dziekońskim z kancelarii prezydenta (uczestniczył w konferencji "Decydujmy razem" w hotelu Novotel 31 maja!), burmistrzem Sulejówka Arkadiuszem Śliwą, gospodarzem i innym stołownikami. O partycypacji publicznej (ustawa przygotowywana przez kancelarię prezydenta), samorządzie, szkołach, sprawach ogólnych i szczegółowych. O naszej rzeczpospolitej także.

Wróciłem podbudowany z dwóch stron. Kościelno-duchowej - dałem posłuch duchowi i otrzymałem więcej, niż mógłbym się spodziewać. Państwowej - minister, który daje ucha (i chyba serca) szeptom serdecznym z Rzeczpospolitej Norwidowskiej, umacnia wiarę w państwo. Ile dobra może wnieść w dzisiejszy (i zawsze) świat kościół, nie słowem, nie innymi naukami - gościnnymi plebaniami. Jak kiedyś nuncjusz Angelo Giuseppe Roncalii (bł. J23) w skonfliktowanej powojennej Francji. Eh!

Czy można pomyśleć o twórczych dokonaniach Cypriana Norwida (mistrza sztuk wielu) bez natchnień Ducha Świętego? A naszych? Czymże jest człowiek-osoba bez Niego? W Nim źródło życia, wiary, nadziei, miłości. A to się nam udało!

Własny obraz Boga... warunkiem zrównoważonego rozwoju

Każdy ma jakiś obraz Boga. Może nie pojęcie, ale właśnie obraz. Image. Pojęcie ma desygnat, treść i zakres, obraz kształty, barwy, tła, nawet ramy.

Pół nocy strzegłem tego zapisu pod czachą (podobno dzisiaj się mówi 'pod beretem'). Sens pozostał, ale finezja uciekła. Nie chciało mi się wstawać, może budzić innych. Przyszło pod postacią ładnego,jasnego obrazka, jak obłok na niebie, zostało mi dość mętnawe pojęciowanie (od myślenia obrazowego do dyskursywnego, co stanowi zasadniczą zmianę, myślenie wiąże się ściśle z porozumieniem.  W porozumieniu obrazowym - przedmiot porozumienia jest bardziej konkretny i wyobrażalny, słowa mają za zadanie jedynie otwarcie pamięci i wyobraźni, przywołanie odpowiednich skojarzeń w celu rozbudowy tworzonego obrazu. Słowa są wtedy mniej ważne niż skojarzenia, które mają być przywołane. W tym drugim przypadku, podstawą rozumienia staje się nie obraz, ale zdanie). Takie są skutki zwlekania z robieniem notatek, czyli zapisem doświadczenia duchowego.
Myśl, która przyszła do mnie do poduszki, wiąże się z postacią Jana Pawła II. Że kiedy on coś mówił o Bogu, to także oprócz uniwersalnego pojęcia, było w tym jego osobiste doświadczenie (osobiste przeżycie). Może mamy podobne, ale wyrażamy inaczej. Lub, co gorsze, przemilczamy. Bo nie wiemy, że i my możemy. Lub, wmawiamy sobie, że nie umiemy. Lub jeszcze coś innego.
Pewnie, że papieżom okoliczności sprzyjają. Wychodzą do tysięcy, milionów ludzi, muszą coś powiedzieć. Są do tego przygotowani życiową praktyką i wykształceniem. Gdybyśmy byli w ich sytuacji, też byśmy coś powiedzieli. Albo nie dali się wybrać. To znaczy ci z nas, którzy nie wierzą w łaskę, która się dostaje w potrzebie (łaska stanu). Po pierwsze, bośmy osobami. Po drugie, bośmy chrzest przyjęli i inne sakramenty.

U papieża naszego to dobrze widać, bo wiersze pisał. Czy myślicie, że inaczej pisał wiersze niż encykliki? Ja sądzę, że tak samo. Tematyka była inna i metodologia. Jego wiersze były krótsze z natury. Nie musiały mieć przypisów, odnośników itd. Co jest wspólnego? Człowiek-osoba wrażliwa i odpowiedzialna. Obdarzona wieloma talentami. Talent religijny też istnieje. To osoba jest miejscem nieustającej pracy wewnętrznej. Żadna instytucja się do niej nie umywa. W Janie Pawle widziało się przede wszystkim człowieka-osobę nie urząd, ani funkcje. Musiał się napracować, żeby tak było. Władza i urzędy mogą być strasznym ciężarem. Wojtyła Karol obronił prymat osoby. Uff! Ale żeby tak było, jaką trzeba mieć wiarę i rozum! Nie ulec żadnym naciskom i oczekiwaniom - toż sztuka! Bogu dzięki Karol pozostał człowiekiem. Osobą!

Czy nie uważacie, tak jak ja, że do tego właśnie trzeba mieć własny obraz Boga. Swojego Boga! Wojtyła miał. Ciekawe jest tylko - od kiedy. Czy już wtedy, gdy pisał "Brat naszego Boga", czy później? Czy wtedy, gdy dokładał czwartą część różańca? Gdy pisał "Wiara i rozum"? Nie, miał pewnie od... . Zapis dziedziczenia wszystkiego we Wszechświecie jest prawomocny od zawsze, zależy tylko kiedy dziedziczący go przyjmie.

Doświadczenia Boga są własne, bo inne być nie mogą. Niby to jasne, ale sądzę, że dla niewielu oczywiste. Otrzymujemy taką sama wiedzę, ale doświadczamy po swojemu. Na wiedzę nakłada się osobowość, zawsze inna. Jeśli te dwie dziedziny rozwijają się równolegle, dochodzi do cudownych doświadczeń każdego dnia. Wiedza bez osobowości czymże jest? Osobowość nie może nie szukać wiedzy. Oto wymagania zrównoważonego rozwoju.

Dodatek poznawczy:

"Na początku było Słowo". Czy język narzuca określoną koncepcję świata? Czy głębokie i uniwersalne struktury mentalne rządzące myślą ludzką? Czy źródłem terminów dotyczących pokrewieństwa, chorób, nazw roślin etc., są logiczne fundamenty danej kultury? Może trochę tak, trochę nie. Szukajmy dalej.
"Przypuszcza się, że pierwszą i najbardziej podstawową funkcją wydawania dźwięków (mowy) była komunikacja niezbędnych potrzeb i podstawowych zagrożeń. Była to więc ekspresja głodu, strachu, gniewu, która oddziaływała na otoczenie, rodzinę, pobratymców i grupę współżyjącą. Zmierzała ona do wyzwolenia ich reakcji i taką rolę pierwotnie odgrywała. Tak więc pierwszymi komunikatami byłyby nie opisy, lecz wyrazy potrzeb, prośby, groźby, ostrzeżenia, rozkazy. Bardziej wyszukaną formą komunikacji były opisy poznawcze, nie związane bezpośrednio z wyrazem potrzeb i z bezpośrednim oddziaływaniem na otoczenie. Opis jest komunikatem w swej treści oderwanym od aktualnie przeżywanej potrzeby, a więc do jego wytworzenia konieczna jest umiejętność abstrahowania od swego aktualnego stanu, zdystansowania się w stosunku do nacisku aktualności. Jest bardzo cenną życiowo formą, gdyż pozwala na spożytkowanie w przyszłych sytuacjach zawartej w nim wiedzy i wytworzenie samodzielnego reagowania na sytuacje pewnego typu... W Japonii wytworzyła się mowa, prowadząca głównie do powstawania lub utrwalania pewnych relacji międzyludzkich, a w kulturze śródziemnomorskiej dominuje model służący opisowi rzeczywistości. " (tamże).

"Wiele wskazuje na to, że w okresie od około 2 milionów do 500 tysięcy lat temu mózg człowieka był za mały i jego anatomia wokalno-słuchowa zbyt słabo rozwinięta, aby ludzie mogli rozwinąć język zapewniający im otrzymywanie dostatecznej ilości informacji. Badania neurofizjologów nad budową i funkcjonowaniem mózgu wskazują, iż język odegrał kluczową rolę w uzyskiwaniu przez człowieka świadomości samego siebie i w podejmowaniu, w oparciu o nią, określonego działania" (tamże)

Na początku jest więc słowo. Czy negacja Boga nie jest drogą do zanegowania całej kultury? Całej drogi rozwoju człowieka i jego świata? Którym tak się szczycimy, podając za przykład koncepcję praw człowieka i obywatela? Przyjmując osobę jako fundament współczesnej cywilizacji powinniśmy (musimy?) zaakceptować cały jej rodowód. Wybiórczość doprowadzi do pęknięć, patologii i zniszczenia.

Po drugiej stronie lustra (2)

Każde szkolenie jest po drugiej stronie lustra. Dowiadujemy się czegoś nowego. Zza nas.
Wyjeżdżając do Dworu Franciszków wziąłem do plecaka Lewis Carrolla, bo leżał na wierzchu. Jeszcze go nie czytałem. Skończyłem na Alicji, w ramach ćwiczeń językowych, w dwujęzycznym wydaniu z tłumaczeniem Roberta Stillera. Lustro wygrała Marysia (12) na festynie szkolnym.

Co nami w życiu kieruje? Oczywiście przypadek. Ten mój znów się okazał błogosławionym.
Sięgnąłem po książkę raz i drugi. Zwłaszcza ten drugi był brzemienny. Byłem po obrzydliwym telefonie. Dowiedziałem się, że w tym świecie nie zło jest złe, ale ten, kto go nazwie. Brr - jeszcze teraz mną wstrząsa. Uświadomiłem sobie kontekst - nowe i stare. Nie powinno się dzwonić podczas szkolenia. Nie mówcie takich rzeczy podczas szkoleń. Szkolenia przywracają wiarę, że świat może być mądry, normalny i dobry. Bez ludzi kwaśnych jak cytryna, albo gorzkich jak wyciśnięta skórka po cytrynie.
No więc taki telefon jednak przyszedł i Alicja z Carrollem była nań lekarstwem. Boh ljubit trojcu, więc przyszła jeszcze jaszczurka.
Najbardziej zaskoczyła mnie jaszczurka. Z samego rana, to znaczy przed ósmą. Leżała na moich spodniach, na drugim, wolnym łóżku. Niby tylko jaszczurka, ale w hotelowo-szkoleniowo-po-telefonicznych okolicznościach istny cud natury.

- Aleś mnie zaskoczyła.
- A co, nie wolno. Franciszków jest bardziej mój, niż twój.
- Olle, aleś i tak mnie zaskoczyła i bardzo się z tego, po namyśle, cieszę.
- Co w tym radosnego, to moja zwyczajowa trasa?
- Boś niespodziewana. "Vivre l'inespere" - rozumiesz?
- Chyba nie, nigdy się nie zastanawiałam.
- Taką książkę napisał kiedyś ktoś bardzo dla mnie ważny. Zakonnik.
- A co to jest "zakonnik".
- Nie będziemy wracać ani do Małego Księcia, ani do Adama i Ewy, bo pewnie też ich nie znasz.
- No, nie.
- Pomyśl raczej, czy i ciebie nie zaskoczyło, że sobie tak teraz rozmawiamy?
- Nawet bardzo. Nie myślałam, że tak się mną przejmiesz.
- Widzisz, wczoraj byłem zły, bo dostałem głupi telefon. Nawet w nocy sny mnie męczyły. Że wszystko przewraca się na bakier... i nie pytaj co to bakier.
- Nie pytam. Przecież widzisz, że zamieniłam się w słuch.

Rzeczywiście, leżała całkiem nieruchomo. Obcykałem aparatem z każdej strony. Podkładałem notatnik ze szkolenia i zegar, żeby ja datować i skalować. Jak kryminalni na miejscu zbrodni, przestępstwa. Albo jak "drogówka" na miejscu tak zwanego zdarzenia. Lepiej brzmi. Mniej dramatycznie i bardziej adekwatnie. Normalnie. Tak było. To znaczy - zdarzyło.

- Więc budzę się wymięty jak szmata, a tu ty. Przyznasz, żeś mnie zaskoczyła.
- No dobra, przyznaję. Punkt dla mnie.
- Daję ci nawet trzy. Jak kropki na festynie... nie pytaj o festyn. Ujęłaś mnie jak... zobacz jakie mam wielkie oczy. Owijam cię moim zdziwieniem, owijam siebie, owijam cały świat, że zapomniałem całkiem o głupocie, która rządzić chce rzeczy-pospolitą(tymi). Wywracając wszystko do góry nogami. Że zły jest ten, kto nazywa zło po imieniu. Na przykład na swoim blogu. Rozumiesz?

Czas był na śniadanie. Jaszczurce wróciłem wolność i swobodę zielonych przestrzeni. Na śniadanie - do ludzi - szedłem z aparatem w dłoni. Zaraz im pokażę, jakiego z rana miałem gościa. A może gościówę?

Kiedy więc drugi raz wziąłem w przerwie książkę do ręki, byłem już innym człowiekiem. Samo przyszło! - no nie? Nie. Bo po to są przypadki. Ratują nas, a czasem nam życie. Skąd przychodzą? Dokąd idą? Trudno znaleźć odpowiedź, skoro nawet nad sobą rzadko się zastanawiamy. Przypadek jest chyba - tak jak my - częścią natury. Jaszczurka na pewno. Ale jest w nas też świat osobowy, który samą naturą słabo się tłumaczy. Nawet jeśli między nas a jaszczurkę włożymy miliony lat ewolucji. We mnie jest coś, czego jaszczur nawet nie zrozumie. Jest świat duchowy. Wewnętrzny. Świat spoza natury. Z kultury. A kultura z czego? Znów miliony lat ewolucji zbyt słąbo tłumaczą. Doświadczenia ludzi, których poznałem w Starym bardzo Testamencie więcej mi powiedziały. Miłość mi wszystko wyjaśniła i ciągle chce mi tłumaczyć. Dlatego pójdę za nią, gdziekolwiek by prowadziła.

I tak Lewis Carroll powiedział mi w Dworze Franciszków, pomiędzy rozmową z jaszczurką, szkoleniem, a śniadaniem - chcesz z nimi rozmawiać, to bierz ze mnie przykład.