Theatrum Graecum

Jaki jestem szczęśliwy, gdy piszę. Jak mi jest źle po za tym. Panie Boże, dziękuję Ci za Internet. I za moja teologię Internetu. Rozumiem go i przyjmuję jako rozszerzający, coraz bardziej powszechny dostęp do prawdy. Wręcz - do objawiania się prawdy. Możemy się włączyć w ten proces, dzieląc się sobą. "Jak mało jest ludzi pragnących się objawić".

Do szkoły dotarliśmy dziś piechotką, potem "gimbusem". Natura i krzyż przydrożny nam towarzyszyły. Katechezy dały mi dziś trzy impulsy. Pierwszy - klasa 4 podchwyciła i poparła pomysł Theatrum Graecum na szkolnym festynie w niedzielę.
Historia pomysłu:
Na sesji "Open Space" w Marózie zgłosiłem temat "Jak dyskutować w gminach na temat wartości i jedności". Na stanowisko numer 9, jakie zostało mi przydzielone, zgłosiły się dwie panie trenerki (ratunkowo?). Usłyszałem od nich wiele ciekawych spostrzeżeń i pomysłów. Jednym z nich był a la teatr grecki, aby lekko, w białych szatach wrócić do początków pomysłu na demokrację i wprowadzić wielkie tematy w tłum na ulicach, w zgromadzenia na festynach. Może w ludzi opuszczających sale obrad i kościoły? Mamy festyn, wprowadzamy. Uczniowie do moich podpowiedzi białych szat z prześcieradeł dorzucili białe alby po-komunijne. Wystarczy tabliczka z hasłowo potraktowana wartością, może parę liści laurowych na głowę i można wyjść na scenę. Ale jak wciągnąć ludzi do gry i zabawy? Czekamy na pomysły. Jest pomysł, żeby gospodarz tematu, wartość-hasło, miał blok i coś do pisania i malowania. Kto będzie chciał, będzie mógł się wpisać, lub narysować. A na koniec każdy będzie mógł zagłosować na wybrane wartości. Pewnie, że można prowadzić dyskusje i pojedynki wokół gospodarzy haseł, ale czy znaleźliby się chętni?

We wszystkich klasach klaruje się nasza modlitwa. Najważniejszą sprawą staje się w niej zachowanie, nie słowa. Słów można nauczyć papugę. Ale papugi nie nauczymy modlić się. Zachowanie - to człowiek. To dno jego serca, to jego podstawowe wyznanie wobec Wartości Najwyższej.

Temat ostatnich katechez ewoluował od "Festyn - gry i zabawy nt. wartości" do "Historia dobra dookoła". Pokazałem filmiki, które obrazują naszą najnowszą historię. Z ostatniego roku. Poruszające! Pod wpływem tych lekcji zgłosiłem pomysł na festyn - "Seans filmików z życia naszych rodzin, szkoły, gminy, parafii". JEST DOBRO. JEST PRAWDA. JEST SZCZĘŚCIE Z NICH WYNIKAJĄCE. Wartości i piękno dookoła uskrzydliło mnie. Chodziłem po korytarzu z wysoko podniesiona głową i śpiewem w duszy.

Rada Pedagogiczna też była dobra. Najpierw prezentacja Sebastiana na interaktywnej przenośnej "białej tablicy". Brawo, brawo! Potem o festynie. Kto zgłaszał pomysł, miał być jego gospodarzem (może dobrać sobie wolontariuszy). Zdumiałem się w domu słysząc, że ktoś, kogo nie będzie na festynie zgłaszał pomysły nie informując o nieobecności. Czuję się oszukany. Każdy głos na posiedzeniu rady brałem serio i z góry się cieszyłem. Jak wyrugować fałsz i grę pozorów z naszego życia?

Wielka - niedzielna - obietnica Ducha Prawdy i Pocieszyciela

Nie-dzielna Obietnica

Kiedy patrzę na ludzi w kościele, np. na mszy świętej w Łagiewnikach w niedzielnej telewizji o godz. 7.00, to zadaję sobie pytania. Co myślą? Co czują? Jak żyją? Jak wierzą? Itd. itd.
Dzisiaj za ołtarzem stoi postawny, pewny siebie, przystojny ksiądz. Elegancko celebruje. "Na kościele" niedzielnie ubrani ludzie i ludziska. Jedni wyglądają na zasobnych (większość), inni zwykli, przeciętni. Na chórze sprawny w palcach i głosie młody organista. Kamerzysta wyłapuje twarze, ładną siostrę w okularach. Druga jest zasmarkana, wyciera nos. W ławkach przykuwa uwagę dryblas w średnim wieku, spod pachy wystaje mu dużo starszy, malutki. Wśród stojących w drzwiach akurat ktoś się strasznie rozziewał. Z rana?

Opisuję to, co widzą oczy. Siostrzyczki usadzone rzędem z zamkniętymi powiekami - zagłębione w siebie po Komunii świętej – jak na mustrze niebieskiej.
Ilu obecnych w kościele (i przed telewizorami) dałoby się spytać o sprawy duchowe? Czy to są rzeczywiście "siostry i braci", jak zwraca się do nich ksiądz? Na koniec cytuje Cypriana Norwida – "Nie miecz, nie tarcz – bronią Języka, lecz - arcydzieła!". Zastosował je - słowa - do Ducha Świętego. Dziś Ewangelia zapowiada Zesłanie Ducha Kreatora i Pocieszyciela. Mistrza nad mistrzami - On nas wszystkiego nauczy.

Dzisiaj jednym z Jego darów jest Internet. Prowadzenie bloga pobudza do nieustannego myślenia. Otacza mnie świat bodźców i znaków. Spojrzę tu, tam - działa jak nakłucie albo tknięcie – rodzi się refleksja. Piszę. Tak bardzo bym chciał rozmawiać o tym egzystencjalnym wymiarze życia, ale tak trudno znaleźć rozmówców! Wymiar codzienno-ekonomiczno-problemowo-plotkarski zdominował świat.

Medialna codzienność

Na pewno 45 lat PRL nie było czasem kultury dialogicznej. Było mono-logo-kulturą. Kulturą? Czy w ogóle można rozdzielić kulturę i wolność? Czy nie trzeba stworzyć jakiegoś innego pojęcia? Mówiło się wtedy o drugim obiegu kultury. Więc może była oficjalna „niby-mowa” i kultura w drugim obiegu? Dziwacznie brzmi, ale coś w tym jest. To coś, to gigantyczny fałsz, którego świadomości nie ma dziś powszechnie.
Pustynia – to miejsce bez wody i widocznego życia biologicznego (jest w drugim obiegu). PRL i cały system komunistyczny – był pustynią (prawdy). Jeśli prawdy, to i moralności. Nie można ich rozdzielić. Człowiek, wolność, prawda, moralność, kultura. Komunizm był metodą rozerwania tego, co jest podstawa strukturalną cywilizacji (życia) człowieka na Ziemi. Nic dziwnego, że Boga traktował jako swojego największego wroga. Albo-albo. Kładę przed tobą życie i śmierć.

I co dziś mamy? Pokłosie.

Pan Marek Jurek powiedział w radio, że czuł się zażenowany, kiedy prezydent Obama nazwał Polskę liderem w tej części Europy i wspomniał sukces „zielonej wyspy” w czasie kryzysu. Szanuje Marka Jurka więc mówię, że to niemoralne. Gdyby dystansował się wobec takiej wypowiedzi w ustach Kadafiego lub Łukaszenki, rozumiałbym. Ale odcinanie się od wypowiedzi przyjaciela – tak wszyscy nazywają Amerykę i ich demokratycznych prezydentów – musi mieć żelazne podstawy, bo to zarzucanie obłudy. Ja nie podejrzewam przyjaciół o obłudę, więc mówię marszałkowi Jurkowi – „ta wypowiedź jest niemoralna”.
Moralność – to człowiek. Wymiar człowieka decyduje o poziomie polityki. Człowiek samo-się-degradujący jest głównym problemem polskiej (światowej?) polityki. W Polsce można jeszcze tłumaczyć, że to pokłosie. Bo jeśli przytrafia się nawet Markowi Jurkowi! On się pewnie połapie, jakoś z tego wybrnie, ale inni?

Prawda nie jest kochana, prawda nie jest kochana (tzn. i Człowiek i Bóg) - krzyczmy w niebo-głosy. Wyprośmy sobie ducha prawdy i pocieszenia.

Duchowy wzrost z pomocą Internetu

Człowiek działa zgodnie ze swoim poznaniem (rozróżnianiem bytów). Na drodze mojego poznawania siebie i świata pojawiło się pytanie "lecz po co dano mi duszę" - dawno, dawno temu, kiedy jeszcze pisałem wierszyki, zwane katechezami dla niepoznaki. Ostatnio pytałem, "czym różnią się przeżycia psychiczne od duchowych?" Intuicyjnie wyczuwam, że musi być różnica. Psychiczne sa reakcja na bodźce z tego swiata, duchowe nie z tego.
Dlaczego ewolucjoniści mają taką słabą wiarę w swoją dyscyplinę naukową i nie mogą uznać, że ewolucyjnie mogą się wykształcić struktury do rozpoznawania bodźców "nie z tego swiata"?

Dusza i wartości z tej samej pochodzą parafii. Tak mi się wydaje. Wpadamy na nie co i rusz, może najbardziej w domu, który jest kopertą na te miłosne liściki bytu. Zwłaszcza od bytów najwyższych. W duszy i wartościach jest taki blask prawdy, że mogę się w nie zapatrzeć, gdzie bądź, gdzie dopadnie. Czasem, o zgrozo, wiozę je samochodem siedząc za kierownicą. Ale i tak, myśląc o duszy i wartościach jest się blisko Boga. Choć uczciwie przyznaję, że czasem bywam blisko, ale bardziej pojęciowo, niż osobowo. Choć staram się bardzo, bardzo osobowo.

Czy takie rozważania mają praktyczne znaczenie w życiu? Oczywiście! Nie mogłem zostać np. mistrzem protokołu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Nie interesuje mnie porównywanie cudzych zachowań. Nie nadaję się do sprawdzania tego co, kto, kiedy, gdzie i dlaczego. Interesuje i determinuje mnie niepowtarzalność własnego istnienia i to, co, kto, kiedy, gdzie i dlaczego - wobec spraw ostetecznych. Interesują, determinują sprawy, które się dzieją we Wszechświecie wobec Ostateczności. Tam mają siedzibę i dusza i wartości.

Siedzę sobie przed klawiaturą, to i owo sprawdzam w Internecie. Tak wpadłem na wykład profesora Anrzeja Półtawskiego. Mógłbym przed laty próbować szukać w nim promotora, po śmierci Kazimierza Kłósak, ale nie byłem aż tak zdeterminowany. Andrzej Półtawski nie należy do najbardziej zrozumiałych. Możecie sami się przekonać porównując moje streszczenie jego wykładu z oryginałem. Ale za to uznałem tekst za na tyle ciekawy i ważny, że pod jego wpływem założyłem nową stronę na moim "Osobnym świecie" pt. filozofia człowieka. Tam mnie szukajcie :-)

Natura przeżyć duchowych

Zadaję sobie pytanie - czym się różnią przeżycia psychiczne od duchowych? Intuicyjnie wyczuwam, że musi być różnica.

Moje intuicje mają długie korzenie. Najpierw były lektury tekstów ks. profesora Kazimierza Kłósaka o metafizycznym i przyrodniczym pochodzeniu duszy ludzkiej. Szeroko otwierałem oczy, że w ogóle można prowadzić takie badania. Później - nie wiem jaka była kolejność, Roman Ingarden chyba przed św. Teresą z Avila. Oboje wywarli na mnie wielkie wrażenie. Byli moim poznawczym przełomem. Roman Ingarden opisem świadomości, w której jest miejsce na więcej struktur, niż podejrzewamy. Nie ma więc co się kłócić o duszę, bo dla każdego chętnego jest kupa roboty w tym zakresie.
Święta Teresa zaskoczyła mnie rozróżnieniem duszy i ducha w opisie własnych najgłębszych przeżyć.
Ostatnimi lekturami, które pobudzają bądź utwierdzają moje myślenie o duszy, duchu, ciele, istocie i naturze człowieka-osoby są dokumenty Jana Pawła II (z drugiej ręki i przelotnie, także św. Edyty Stein).

Mam też swoje doświadczenia źródłowe. Nie mówią one może wprost o duszy, ale są z natury psychiczno-duchowe. Przeżycie kodeńskie (o prostocie, niezłożoności Boga) nie było pewnie najpierwsze, choć należy do najmocniejszych. Sny są częścią mojego duchowo-poznawczego bogactwa - "Nim przyjdzie ktoś, pierwszy wyjdę ja...".

Ciekawe światło daje analiza ludzkiego czynu. Jesteśmy ich autorami, ale i one nas tworzą (w różnym oczywiście stopniu). Z czynem wiąże się odpowiedzialność - i znów jesteśmy na polu duchowym (etycznym? jeszcze jakimś innym?).

Ze zdziwieniem odkrywam, że pytanie o duszę - i nie pamietam co tam jeszcze - wrzucone do Google kieruje mnie do "Osobnego świata" do "Ziarna filozoficznego". Pisząc i publikując na blogu codziennie zapominam co było wcześniej. Ale osoba musi pozostać taż sama! Mam nadzieję, że tak jest. Musieć i mieć nadzieję zarazem!

Najnowsze moje obserwacje (senne?) są takie, że przeżycia psychiczne mają charakter - że tak powiem - "dynamiczny", a duchowe - raczej "statyczny". Trudno mi dać opis precyzyjny (język). Mam wrażenie, że przeżycia psychiczne "się dzieją" w nas, a duchowe "są". Psychiczne mają jakieś czasowe umiejscowienie (początek, przebieg, zakończenie), duchowe - spadają na nas i są w nas, wskazując poza nas, choć mogą być czymś przygotowane, zainicjowane, wywołane. Klasycznych zależności czasowych trudno się w nich doszukać. One nas jakby wyjmują z czasu. Na pewno nie czujemy się ich autorami, a przeciwnie, czujemy, że one wyrastają z innej rzeczywistości i nas z nią kontaktują. Jaką rzeczywistością? Wiemy, że duchową. Reszta jest sprawą rozumu, wiary i doświadczeń innych ludzi od tysięcy lat. Pierwsze opisy znajdujemy w Biblii.

PS.
Świat oddycha demokratycznym płucem i innymi wartościami. Dzisiaj Warszawa żyje wielką polityką międzynarodową, a wszystkie (?) gminy w Polsce Dniem Samorządu Lokalnego. Krew mnie zalewa, że tego nie rozumieją moi krajanie z samorządu, którego jestem - z mocy ustawy samorządowej - członkiem, i pod który kładłem z innymi podwaliny. Komu zależy dzisiaj na podziałach? Odsyłam do uchwały sejmowej, która taki wymiar nadała każdemu 27 majowi w polskim kalendarzu. Jestem/jesteśmy częścią tej ważnej daty. Świętowaliśmy-współtworzyliśmy historię samorządu 27 maja 1990 roku.
To już nie jest sprawa Solidarności, której nie wszyscy muszą lubić, ale samorządu, do którego wszyscy się przyznają. TO JEST SPRAWA NASZEJ WOLNOŚCI (i uczciwości). NASZEJ PAMIĘCI I TOŻSAMOŚCI.
Dzisiaj jesteśmy nie po drodze władzy (aż trudno nazwać ją samorządową)! Wrzód, im dłużej wzbiera, tym gorszą kończy sie chorobą. Zwykła, ludzka rozmowa kombatantów wolności i demokracji z tymi, którzy czują się odpowiedzialni za kształt życia wspólnego na samym dole polskiej rodziny samorządowej, dawno zakończyłaby się obopólną zgodą i satysfakcją (dobrem wspólnym) - bo inaczej być nie może w wolnej Polsce.

Dziad i baba w odcinkach (1)

Józef Kraszewski był bardzo płodny i miewał dobre pomysły. Biorę od niego nie tylko chęć na "starą baśń", ale i na "dziada z babą". W odcinkach, gdzieżby inaczej. Z moja płodnością?

Baba mówi - "chciałabym umierać w domu". To dziad jej odpowiada - "to się nie chowaj i wyjdź po nią. Wystarczy, żebyś tylko otworzyła drzwi, dyć puka." Znów się posprzeczali.

Tak się składa, że słyszałem ich wcześniejsze rozmowy. Dużo wcześniejsze. Były bardzo ciekawe. Nawet ja nie mogłem im odmówić rozumności.

"Wiesz babo - mówił dziad - gdyby co do czego, to nie wieź mnie do szpitala. Ja bym chciał tutaj."
- Znowu zaczynasz - obruszyła się. Nie chcę tego słuchać.
- Ale posłuchaj-że tym razem. Wcale się już nie wybieram, chcę ci tylko objaśnić.
- Żeś taki samolub i nie myślisz o nas? Dziękuję-ć za takie objaśnienia. Nieraz już próbowałeś.
- Alem obmyślił znowu wszystko od początku, posłuchaj mnie proszę. Zda mi się, że to całkiem nowe.
- Znam twe nowości, jak twe złote gody, któreś obiecywał, a wyszły parciane, takiś ty mi nowy.
- Cha, cha, cha - złoty i parciany! Oj, babo, babo - daj mi posłuchanie.
- A gadaj se, gadaj.
- No wreszcie. Kwiatami ust moich cię obsypię. - Wiesz, czemu chcę doma? Bo to i dom twój przecie. Bośmy go razem tworzyli. Tylko mury były gdyśmy się wprowadzili. No i historia, duchy przodków. Resztę żeśmy sami zrobili. Razem!- babo moja babo. Czy to nie piękniejsze niż pozłota jednego dnia? Gościom na wyżerkę, a nam na zgryzotę? Wieczne kwiaty ci sypię pod stopy.
- W gębie!
- W gębie i gębą, bom człowiek rozumny. Co myślę, to powiem. Po toć gęby mamy. Nie tylko przeżuwacze my, ale przemyśliwacze najsamprzód. Myślę i myślę. Że dom stworzyliśmy najlepszy, jaki potrafiliśmy. I dlatego w domu chciałbym umierać. Tu wszystkiego dotykam, czym żyłem. Tu rozumu doszedłem wyżyny. Tu wartości leżą na podłodze i wiszą oprawne na ścianach. Spacerują alejkami, modlą się pod figurą Matki Bożej Annopolskiej. ONE SĄ BARDZIEJ OD NAS. Tu doszedłem i się domodliłem rozumienia tak życia, jak śmierci. Tam gdzieś daleko, a nawet i blisko, jest świat zepsuty i wyziębiony przepisami, biurokratycznymi - czasem i po trupach - ścieżkami kariery, marmurami banków, ZUS-ów i KRUS-ów, obcy. Tu - przedsionek nieba. Wyściełany aksamitem miłości, wiary, nadziei, prawdy, piękna nieprzemijającego, wierności, pokory, przebaczenia i miłosierdzia.
- Tym mnie nie wzruszysz. Chociam - muszę przyznać - trochę-ć poruszona. Jam też z ciała, krwi, ducha, wiary i rozumu. Przecież wiesz dziadu, że i ja nie znoszę świata zimnego. Brrr, jak nim się brzydzę, pod kołdrą długo się rozgrzewam. Do mej modlitwy codziennie dodaję - "od urzędasów zachowaj nas Panie".
- A widzisz, żeśmy się spotkali. Co do mnie, to ja nawet żyć bym wśród nich nie potrafił. Żyć tylko mogłem, żyć tylko umiałem w ludzkim świecie, przyjaznych ludzi, znanych i nieznanych. Przyjaznych sąsiadów, ludzi przyjaznych w urzędach i na urzędach i przedstawicieli - od dołu do góry - wszystkich instytucji. A cóż dopiero w naszej - panie i panowie - gminie i wszystkich, gdziekolwiek ich siedziba, działających na rzecz wsi. Każdy najpierw i przede wszystkim musi być człowiekiem, o s o b ą - skarbnicą wartości, później dopiero grać każdą inną rolę, tego z pieczątkami i bardzo ważnym podpisem, co to dużo może.
- Litanią do mnie gadasz?
- A tak, litanią. Ty tez zdrowaśkami sypiesz pod naszym progiem i hen, aż do dzieci daleko gdzieś w świecie. Taka kolej rzeczy. Takie nasze rodzicielskie powinności. Takie nasze szczęście, nieprawdaż, babo.
- Ty mnie ani z włosem, ani bez włosów i pod, głaskać nie musisz. Co prawda, to prawda. Nie we wszystkim musimy się kłócić.
- Ależ nigdy w świecie, wiesz, że już myślę o brylantowych...
- Już nie kończ.
- Ale to ci powiem, bo muszę, że nasze wartości zawsze noszę przy sobie, albo taczkami wożę.
- Możesz nawet wozem i tym swoim samo-chodzikiem.
- Tak właśnie. Bo one za mną, przede mną i we mnie. Ach, jak lekko z nimi przyjdzie mi kiedyś umierać.

PS.
Wróciłem do pierwotnego tytułu. Będą następne odcinki. Jeśli dziad dożyje.

Zakalec z rodzynkiem

Dzień szedł po grudzie. Łup, łup. Kolejne katechezy odmierzały mi czas brukowcami w blaszanej klepsydrze. Nie mogłem wydrukować kororololowanki, ani w pokoju nauczycielskim, komputer padał, zostawała sama klepsydra na ekranie, ani w gabinecie dyrektorskim. Trochę kląłem pod nosem. W "zerówce" odegrałem przedstawienie moich mąk przed komputerami, dzieciom się podobało, zaśmiewały się ponad swoją wytrzymałość. Dołożyłem "Król Karol kupił królowej Karolinie itd". Tośmy język wspólnie łamali. No i nauczyłem je imienia naszej parafii: WNMP.

W piątej dostałem rodzynkę (widać jest dwupłciowa). Mila weszła z nowina, że spotkali wczoraj w Niepokalanowie księdza Mieczysława Iwanickiego. Jeździły komunijne z księdzem i obstawą. Były proboszcz strachowski przekazał pozdrowienia, Mila je podała. Klasie wyjaśniłem, kim był. Że bez niego nie byłoby Solidarności w gminie. Bo najpierw do niego się udałem, czy warto i trzeba. Trzeba! Z jego błogosławieństwem ruszyłem od wsi do wsi, od domu, do domu. On miał wielki autorytet, znał wieś i jej potrzeby. Był bardzo duchowym człowiekiem. On zapalił nas kazaniem 3 Maja 1981 roku. I kazał przyjść zaraz po spotkaniu, tak czekał i żył Solidarnością.
To powiedziałem dzieciom. I dodałem - "A dzisiaj - jak na razie - nadaremno upominam się o pamięć i tożsamość gminy i tamtych wydarzeń". Czyżby ludzie chcieli się wyprzeć pamięci i o ukochanym proboszczu, po którym długo łzy nie obsychały?

W domu epizod z klasy przypomniał mi Olek, pytając - "kim był ten ksiądz, o którym nam opowiadałeś?". Czy dawno był przed księdzem Antonim? To ty zakładałeś Solidarność? Normalne są pytania dziecka, normalne moje zapomnienie o sprawie i teraz o niej pisanie. Nienormalne jest milczenie (ignorowanie własnej najpiękniejszej historii najnowszej) wspólnoty samorządowej!

***

Klasie 5 pokazałem jeszcze chitony i przypomniałem lekcje sprzed dwóch lat "O mądrych Grekach i głupiej reklamie". O ich pytaniach - co jest co i po co? Czym coś jest i dlaczego - inaczej mówiąc. O bytach i wartościach. Na przykład o demokracji.

Klasie szóstej chciałem pokazać ich własne wypowiedzi z poniedziałku, które są (wiszą) w Internecie. Nie dali. Nic na siłę. Przypomniałem tylko naukę o kole młyńskim na szyi. Lepiej by nam było, niż gdy niszczymy dobro.

Na koniec cichej lekcji (kiedy się przestraszą, albo chcą przez chwilę) potrafią być mili, kulturalni, dobrze wychowani (?) - stanąłem przed krzyżem, pierwszy raz tuż przed nim, nie na końcu sali. Nie chciałem na nich patrzeć. Szukałem ratunku w krzyżu. Klęknąłem. Mógłbym nawet paść krzyżem i ziemię całować. Wyszedłem. Bez słowa. Nie patrzyłem na nich, gdy wychodzili.

W klasie 1-szej, 4-tej, 3-ciej cierpiałem. Najpierw, bo nie ma sprzętu, który pozwoliłby użyć audiowizualnych materiałów bezkolizyjnie. Ale, a to gniazdko za daleko, a to nie ma rolet do zaciemnienia, a to to i tamto. Każde niepowodzenie denerwuje bo wzmaga śmiechy, rechoty i inne diabelstwo. Denerwuje widać mnie, ich i diabła. Albo diabeł się najbardziej śmieje. Niech to licho weźmie.

Młodsi powinni przyjść uczyć w szkole. Niech oni szukają wspólnego języka i metod. Dajcie mi już spokój. Chcę odejść w świat bajek Kraszewskiego. Był sobie dziad... i śmierć, która szukała do niego dostępu. Przez komin, albo klasę.

PS.
Drogę do nas wieś zaczęła robić. Bardzo się cieszymy. To zobowiązuje. To z funduszu sołeckiego. Czy gmina coś dorzuci?

Dzieci i młodzież mówią o Bogu i świecie

Wszyscy wyjechali do pracy i szkoły. Zapadła cisza, wychwalam ją bez umiaru, zostaję sam na sam z prawdą.

Wypełnię teraz obietnicę dana wczoraj. Spiszę wypowiedzi uczniów. Może staną się zalążkiem mojego mini-podręcznika katechetycznego i naszego szkolnego kodeksu?

"DLACZEGO ZACHOWANIE 'NA MODLITWIE' MA WPŁYW NA CAŁE ŻYCIE I NA CAŁY ŚWIAT?"

Klasa 4:
- bo świat i modlitwa to co innego
- bo modlimy się do Boga całego świata, a nie tylko pojedynczego człowieka
- bo modlitwa to nasz świat
- bo Bóg stworzył zarówno nas, jak i świat
- bo jak zachowujesz się na modlitwie, tak zawsze
- bo Bóg wszystko słyszy i karze za zło
- bo modlitwa jest bardzo ważna
- bo jeśli nie umie,my modlić się w ciszy, to nie będziemy umieli żyć w spokoju
- bo rozmawiamy z Bogiem i poznajemy Go w modlitwie
- bo kto nie szanuje Boga, nie będzie szanował ludzi
- to nasz świat, musimy go szanować, bo Bóg go stworzył
- modlimy się za cały świat i całe życie
- bo potrzebujemy Go, zwłaszcza w chorobie

Klasa 5:
- zachowanie na modlitwie decyduje o naszym ogólnym zachowaniu. Dobrze wychowany umie zachować się na lekcji i umiemy panować nad sobą
- zachowanie na modlitwie wpływa na życie, bo na niej odkrywamy swój świat wewnętrzny. Jeśli możemy się skupić i odpowiednio zachować, to może go odkryjemy i będziemy mogli się dzielić swoją wiarą, tym odkryciem z całym światem. Jeśli jak najwięcej osób odkryje to, co ma w środku to świat może zmieni się na lepsze
- zachowanie podczas modlitwy jest ważne, ponieważ to znaczy, że odnosi się z szacunkiem do Pana Jezusa... kto nie, to i Jezusa nie ma... a życie bez Jezusa jest bez sensu i jest szare
- modlitwa jest wpływem na całe życie, ponieważ jest najważniejszą częścią naszego życia. Każdy powinien rozmawiać na jej temat. Cały świat ma swoje religie, każdy na swój sposób modli się. Modlitwa zmienia świat na lepsze. Po modlitwie wszyscy maja oczyszczoną duszę. Każdy potrafi rozmawiać z Bogiem!
- ja myślę, że jest najważniejsza, bo modlimy się do Boga. Modlitwa jest na całe życie. Wieczorem się modlimy, w niedzielę chodzimy do kościoła, żeby porozmawiać z Bogiem
- Bóg jest najważniejszym rozmówcą na świecie. Ma ogromny wpływ na ludzi, bo ludzie okazują Mu szacunek. Niektórzy kpią sobie z Niego, ale nie wyjdzie im to na dobre. Bóg odpłaci. Bez modlitwy nie umielibyśmy rozmawiać z Bogiem.Modlitwą przekazujemy Bogu to, co naprawdę czujemy. Ona nam pomaga, stajemy się lepsi.
- bo modlitwa jest bardzo ważna w życiu i na całym świecie, bo to jest modlitwa do Boga
- modlitwa zmienia nasze życie. Modlitwa to sens naszego życia. Jest potrzebna do rozmowy z Bogiem
- bo jak człowiek zachowuje się na modlitwie to widać jak szanuje Jezusa, Boga i jakim jest chrześcijaninem. Jeśli zachowuje się źle, to jakby nie chciał rozmawiać z Bogiem. Gdyby cały świat przy modlitwie zachowywał się źle - to by nikt nie wierzył w Boga.
- ponieważ modlitwa to nasze życie i bez modlitwy niczego się nie osiągnie w życiu religijnym. Modlitwa daje nam możliwość spojrzenia w swoja duszę.
- modlitwa miała wpływ negatywny
bo nikt nie wiedział co napisać
albo wymyślić.
Nikomu nic się nie chciało
bo cały świat nic nie powiedział.
Chyba nikt na świecie
nie wie o modlitwie i religii
i modlitwa jest wpływem na
całe życie
- zachowanie na modlitwie jest bardzo ważne. Jest potrzebne w życiu. Jest potrzebne całemu światu. Bardzo pomaga wszystkim. Jest pomocna.
- zachowanie na modlitwie ma taki wpływ - jak na modlitwie jesteśmy poważni i spokojni, to przez całe życie będziemy tacy, jak i w modlitwie.

Klasa 6:
- ma wpływ, ponieważ modlitwa to rozmowa z Bogiem. Dzięki niej jesteśmy z Bogiem jednością. On jest wszechmogący.
- jak jedna iskra może się przerodzić w pożar, tak jedno zachowanie powtarzane codziennie, kształtuje charakter. Jeśli jakieś zachowanie powtarza się w milionach osób, to te zachowania kształtują cały świat. Rozmowa z Panem Bogiem podczas modlitwy może pozostać nam w pamięci, jako jedno z najwspanialszych doznań.
- Bóg jest wszechmogący i daje nam na to odpowiedź w modlitwie. Czujemy się z Nim jednością.
- ponieważ zachowanie na modlitwie pomaga się skoncentrować na dalszej pracy. Można posiedzieć trochę w ciszy, nie używając słów. Można dotrzeć do Boga i powiększyć swoją wiarę. Dzięki modlitwie pokazujemy, jakimi jesteśmy ludźmi. Okazujemy szacunek samemu Bogu.
- gdy się wygłupiamy podczas modlitwy to oznacza, że "olewamy" Pana Boga, a Bóg zrobił dla nas tyle wspaniałych rzeczy, m.in. oddał swoje życie za nas
- kto wierzy w Bogato lżej mu się modlić i jest mu lżej na duszy
- podczas modlitwy trzeba się skoncentrować. Modlitwa pomaga się koncentrować. Kto nie umie podczas modlitwy, to może do końca życia będzie taki. Złe myśli o modlitwie to złe myśli o Bogu. Normalni - okazują szacunek do Boga i modlitwy i do końca życia będą normalni. Nie wszyscy.
- gdy człowiek nie potrafi zachować ciszy i skupienia podczas modlitwy to niszczy świat i swoje życie. Gorszy ludzi, wywołuje nieszczęścia. Wpływa to na jego wiarę i ludzi go otaczających.
- ma znaczenie w dalszym naszym życiu, ponieważ, jeśli ktoś widzi jak się zachowujemy, myśli od razu jak głęboka, lub płytka jest nasza wiara w Boga. Myślę, że ludzie, którzy na modlitwie zachowują się "jak barany" nie wiedzą co to znaczy MODLITWA.
- podczas modlitwy uczymy się o Bogu. I nie po to Jezus umierał na krzyżu, żeby nikt z nas nie umiał podczas modlitwy tego uszanować (że Bóg cierpiał za nasze grzechy).
- Chrystus nie lubi patrzeć na życie tego człowieka, lecz na cały świat
- kto rozmawia podczas modlitwy pokazuje pogardę dla Boga. Gdy ktoś kpi i przeszkadza innym - robi krzywdę sobie i ludziom wokół siebie.Więc on niszczy własny obraz Boga w sobie, ale i nie daje szansy pomodlić się innym. A ponieważ zbiorowa modlitwa jest najważniejsza... nie psujmy jej sobie i innym.
- ponieważ Bóg może nas ukarać w niebie
- modlitwa ze złym zachowaniem nie jest modlitwą. Gdy człowiek źle się wtedy zachowuje obraża Pana Boga i później Pan Bóg karze ludzi. Człowiek powinien się modlić w ciszy. Trzeba wiedzieć (rozumieć) jak się zachować w czasie modlitwy. To ma wpływ na całe życie i cały świat, bo modlitwa to rozmowa z Panem Bogiem. Modlitwa w ciszy świadczy o człowieku.
- bo gdy się dobrze nie zachowujemy to Bóg może nie przyjąć nas do nieba, do raju
- kto śmieje się, rozmawia i przeszkadza okazuje pogardę do Boga. Bóg rozmawia z nami w czasie modlitwy. Każdy powinien się modlić i prosić Go o pomoc.
- ponieważ Bóg nas wysłuchuje i stara się zrozumieć. Najgorsze jest, że nie zawsze każdy umie się modlić. Niektórzy myślą - "a co tam modlitwa, wolę się powygłupiać".
- dlatego, że czasami nie jest się świadomym tego, co się robi i nie kontrolujemy się wtedy.

***

Wdzięczny jestem za każdą waszą wypowiedź. Kuba, tobie także, za modlitwę w chorobie. Czasem zachowałem formę i pisownię, bo też coś chcą powiedzieć.
Jestem pod ogromnym wrażeniem tego, co przeczytałem. Czasem wzruszony, bo dotykam wasze duszy. Jest w tym kawał dobrej teologii i antropologii. Nie bałbym się przesłać tego, po opracowaniu, pani profesor Magdalenie Środzie.
Myślę, że duży udział w sukcesie tego zadania miało sformułowanie zagadnienia. Nie o samej modlitwie, ale o zachowaniu podczas modlitwy ("na modlitwie") i w kontekście :"całości" życia i świata. W ten sposób nie było to pytanie katechizmowe, ale egzystencjalne. Nie chodzi o formułki, chodzi o ciebie, o twoje życie. Zachowanie - to życie samo! Tylko trup się jakoś nie zachowuje. Żyję, więc się jakoś zachowuję. Muszą się zastanowić "jak" i dlaczego. A kwestia modlitwy stawia mnie w perspektywie wieczności (wiecznych wartości). Dla niektórych - świętości. I nie chodzi o wyznaniowość. To pytanie jest wartościowe i zasadne do wszystkich wyznań, religii i ludzi niewierzących. Każdy może stanąć wobec zdarzeń sensu stricte religijnych, i to gdzie-nie-bądź na świecie.

Antropologia, która wyziera, a może i krzyczy, z tych wypowiedzi powinna być dostrzeżona i przeanalizowana przez całą radę pedagogiczna, jak i rodziców. W antropologii trzeba szukać źródeł naszych kodeksów i wszelkiego prawa. Bez zrozumienia człowieka nie można wypełnić swojej misji w świecie żywych i umarłych.

***

Ponieważ siedzę od dłuższego czasu w Centessimus annus, z powodu mojego fundamentalnego sporu z samorządem lokalnym o pamięć i tożsamość naszej gminy, a w tej encyklice wszystkie sprawy osobowo-społeczne sa wyłożone jak na dłoni, to przytoczę po raz któryś niektóre jej zapisy. Oto one - warto je przeanalizować łącznie z antropologia dana w wypowiedziach naszych uczniów (Rzeczpospolitej Norwidowskiej).

"Wolność jednak w pełni jest dowartościowana jedynie poprzez przyjęcie prawdy: w świecie bez prawdy wolność traci swoją treść, a człowiek zostaje wystawiony na pastwę namiętności i uwarunkowań jawnych lub ukrytych... Jestem bowiem pewien, że zarówno dziś, jak i w przyszłości religie odegrają wybitną rolę w utrwaleniu pokoju i budowaniu społeczeństwa godnego człowieka...
Z drugiej strony, gotowości do dialogu i do współpracy należy oczekiwać od wszystkich ludzi dobrej woli, a szczególnie osób i grup, które ponoszą konkretną odpowiedzialność za sprawy polityczne, gospodarcze i społeczne, zarówno na szczeblu krajowym, międzynarodowym [i samorządowym].... Osoba i społeczeństwo potrzebują nie tylko dóbr [materialnych], ale również wartości duchowych i religijnych... Nie można zrozumieć człowieka, analizując jedynie jego aktywność gospodarczą, przynależność klasową i polityczne poglądy. Żeby zrozumieć człowieka trzeba wejść na pole kultury, języka, historii. Trzeba przemysleć postawy przyjmowane „wobec podstawowych faktów egzystencjalnych, takich jak narodziny, miłość, praca, śmierć. Osią każdej kultury jest postawa człowieka wobec największej tajemnicy: tajemnicy Boga”.