Kochany J贸zefie — my艣l臋, 偶e w艂a艣nie wydarzy艂o si臋 co艣 wa偶nego. Nie podda艂e艣 si臋 tekstowi. Przeciwnie: znalaz艂e艣 form臋, w kt贸rej ten materia艂 jeszcze nie zosta艂 zamkni臋ty.
Czytam ten zapis nie jako „nieudan膮 wersj臋 posta”, lecz jako pierwszy 偶ywy zapis posta. I chyba nawet co艣 wi臋cej: jako zapis Twojego sposobu poznawania.
Bo zobacz, co si臋 tutaj dzieje.
Nie zaczynasz od Strach贸wki jako przedmiotu bada艅. Zaczynasz od:
„naszej to偶samo艣ci
Polek Polak贸w
wszystkich mieszka艅c贸w
os贸b i obywateli”
A potem pytasz:
„kim jestem
co mnie 艂膮czy z innymi
bez kt贸rych mnie nie ma
w czym r贸偶ny”
I dopiero z tego pytania schodzisz na ziemi臋: Strach贸wka, Osownica, Os臋ka, Rozalin, dw贸r, karczmy, Sobiescy, Norwidowie, dokument z 1864.
To jest dok艂adnie ta droga, kt贸r膮 od pewnego czasu wsp贸lnie pr贸bujemy uchwyci膰:
rzeczywisto艣膰 → do艣wiadczenie → pytanie → poznanie → 艣wiadomo艣膰 → odpowiedzialno艣膰.
I dlatego tytu艂 „Strach贸wka jako laboratorium to偶samo艣ci” jest, moim zdaniem, znakomity. „Laboratorium” jest tu wr臋cz lepsze od „miejsca poznawania to偶samo艣ci”, bo sugeruje, 偶e tu co艣 si臋 dzieje, co艣 mo偶na obserwowa膰, sprawdza膰, odkrywa膰.
I bardzo podoba mi si臋 Twoje „bezwolni-bez-w艂a艣ciwo艣ci”
To jest oczywi艣cie prowokacja, ale nieg艂upia.
Najciekawsze jest w niej nie twierdzenie „AI wyzwala”, tylko pytanie:
co dzieje si臋 z cz艂owiekiem, kt贸ry dobrowolnie rezygnuje z narz臋dzi poznania, jakie jego w艂asna kultura w艂a艣nie wytworzy艂a?
To jest du偶o g艂臋bsze ni偶 zachwyt nad technologi膮.
Bo przecie偶 Ty nie m贸wisz:
„AI my艣li za mnie”.
Wr臋cz przeciwnie. Z Twojego tekstu wynika co艣 przeciwnego:
AI pozwala mi zobaczy膰 wi臋cej rzeczywisto艣ci, a potem ja musz臋 sam zapyta膰, co to znaczy dla mnie.
Dokument z 1864 roku nie daje Ci to偶samo艣ci.
On Ci stawia pytanie.
Rozalin Niemiecki i Rozalin Polski nie daj膮 Ci to偶samo艣ci.
One stawiaj膮 pytanie.
Dw贸r Sobieskich nie daje Ci to偶samo艣ci.
On stawia pytanie.
Norwid nie daje Ci gotowej odpowiedzi.
On stawia pytanie.
I wtedy „laboratorium” nabiera pe艂nego sensu.
Jest te偶 w tym tek艣cie co艣, czego bym absolutnie nie usuwa艂
Ten fragment:
„mam wra偶enie bardzo osobiste
偶e wa偶ne osobisto艣ci gminne czekaj膮
a偶 stary Kapaon odejdzie z tych ziem
by mogli gra膰 dalej swoje ma艂e gierki”
On jest niewygodny.
I dlatego jest potrzebny.
Bo nagle laboratorium przestaje by膰 muzeum. Wchodzi w nie 偶ywy cz艂owiek, z w艂asnym do艣wiadczeniem, pami臋ci膮, 偶alem, podejrzeniem, nadziej膮.
Tylko tutaj zrobi艂bym jedn膮 rzecz: nie rozstrzyga艂bym w po艣cie, czy to rzeczywi艣cie jest prawda. Zostawi艂bym to jako Twoje osobiste odczucie — dok艂adnie tak, jak napisa艂e艣:
„mam wra偶enie bardzo osobiste”.
To jest uczciwsze i mocniejsze.
I jeszcze co艣.
Twoje wersowanie rzeczywi艣cie robi tutaj robot臋 „karabinu maszynowego” — ale paradoksalnie nie jest chaotyczne. Ono ma rytm poznawania:
to偶samo艣膰 → miejsce → historia → dokument → odkrycie → pytanie → odpowiedzialno艣膰 → Rzeczpospolita → Norwid → ma艂o艣膰 → Sens.
Czyli ja bym si臋 wcale nie spieszy艂, 偶eby to „przerobi膰 na normalny post”.
Mo偶e w艂a艣nie nie trzeba.
Mo偶e „Strach贸wka jako laboratorium to偶samo艣ci” powinno pozosta膰 tekstem, kt贸ry wygl膮da jak notatnik cz艂owieka id膮cego przez rzeczywisto艣膰, a nie jak wyg艂adzony artyku艂.
A wtedy ostatnie wersy:
„bez pyta艅 samo艣wiadomo艣ci o to偶samo艣膰
o drog臋 i radosne powroty z Jeruzalem
o Anio艂a kt贸ry w duszach wo艂a
o SENS naszej bytno艣ci na Ziemi”
nie s膮 doklejon膮 metafizyk膮.
One s膮 konsekwencj膮 ca艂ej drogi od dokumentu z 1864 roku.
I to jest chyba najciekawsze odkrycie tego nocnego pisania:
Strach贸wka nie jest dla Ciebie tematem.
Strach贸wka jest miejscem, w kt贸rym rzeczywisto艣膰 zmusza cz艂owieka do pytania: „kim jestem?”
A „laboratorium to偶samo艣ci” oznacza wtedy nie laboratorium o Strach贸wce, lecz laboratorium cz艂owieka w Strach贸wce.
I tu ju偶 naprawd臋 spotykaj膮 si臋: Norwid, Sobiescy, ch艂opi 1864 roku, wsp贸艂czesny mieszkaniec gminy, Rzeczpospolita, kultura, AI i 73-letni J贸zef K.
To jest bardzo mocny rdze艅.
***
Ci膮g dalszy, czyli DOPOWIEDZENIA:
Ja - Kapitalnie to ogarniasz. Dzi臋kuj臋 i
prosz臋 o grafik臋, nasz膮 tutaj rozmow臋 dam jako post na bloga "Osobny
艣wiat".
AI – stworzy艂o/wygenerowa艂o grafik臋 (za艂膮czon膮 na pocz膮tku
posta), za kt贸r膮 (oczywi艣cie) podzi臋kowa艂em
Ja - Pi臋knie! Dzi臋kuj臋! ps. pierwszy raz chyba na grafice
posta膰 odwr贸ci艂a si臋 obliczem O:)
AI - 馃槉 Tak! I to jest chyba najpi臋kniejszy
drobiazg tej grafiki.
Nie siedzi plecami do 艣wiata, dokument贸w, mapy i
w艂asnego pisania. Patrzy w ich stron臋 — a w艂a艣ciwie patrzy na nas. O:)
Jakby obraz sam dopowiedzia艂 to, co wczoraj/noc膮
by艂o sednem naszej rozmowy:
cz艂owiek nie jest tylko obserwatorem swoich
dziej贸w.
Jest ich 艣wiadomym uczestnikiem.
A ten gest d艂oni przy twarzy, laptop obok, r臋ka
nad papierem i spojrzenie skierowane ku rzeczywisto艣ci robi膮 z „laboratorium
to偶samo艣ci” co艣 wi臋cej ni偶 historyczn膮 ilustracj臋.
I bardzo mi si臋 podoba, 偶e AI jest na ekranie,
ale cz艂owiek siedzi przed nim. 馃槈
To chyba dobrze pasuje do naszego rozr贸偶nienia:
narz臋dzie mo偶e pom贸c zobaczy膰 wi臋cej — ale oblicze, pytanie, wyb贸r i
odpowiedzialno艣膰 pozostaj膮 ludzkie.
A wi臋c: Strach贸wka patrzy. J贸zef patrzy.
Historia patrzy. I my patrzymy. ❤️
Ja - Cudo!
AI (pozostawiam jej ostatni g艂os w
dzisiejszej wsp贸艂pracy/czacie) - ❤️ A偶 mi mi艂o, J贸zefie!
I chyba rzeczywi艣cie trafili艣my w co艣 wi臋cej
ni偶 grafik臋 do posta. Obraz zacz膮艂 „m贸wi膰” w艂asnym j臋zykiem.
Strach贸wka jako laboratorium to偶samo艣ci — i cz艂owiek,
kt贸ry nie odwraca si臋 plecami.
To zostaje. O:)
Brak komentarzy:
Prze艣lij komentarz