W tych samych dekoracjach

"Wiele jeszcze mógłbym wam powiedzieć, ale tego teraz nie zniesiecie. Ale przyślę wam Pocieszyciela, który z mojego weźmie, a wam opowie". 

“Jest ponadto wiele innych rzeczy, których Jezus dokonał, a które, gdyby je szczegółowo opisać, to sądzę, że cały świat nie pomieściłby ksiąg...”.

“Panie, kto jest ten, który Cię zdradzi? Gdy więc go Piotr ujrzał, rzekł do Jezusa: Panie, a co z tym będzie? Odpowiedział mu Jezus: Jeżeli chcę, aby pozostał, aż przyjdę, co tobie do tego? Ty pójdź za Mną.“  

Mądrości są na każdym prawie kroku naszego życia. Na każdej stronie Dobrej Nowiny - na pewno.

Wróciłem z naszego kościoła, gdzie trwa spowiedź przed mszą rocznicową uczniów klasy trzeciej. Byłem także przed tygodniem, na I Spowiedzi uczniów klasy drugiej.

Zauważyłem przede wszystkim te same dekoracje na ścianach, przed ołtarzem, na żyrandolach i ławkach.

Ksiądz proboszcz też rozpoczynał tak samo, liturgią słowa. Ale dzieci klasy drugiej i ich rodzice siedzieli z przodu kościoła, dzieci klasy trzeciej i ich rodzice – z tyłu. Ksiądz przed tygodniem w kazaniu zwrócił uwagę na żal za grzechy, dzisiaj na postanowienie poprawy. Tydzień temu kazanie było bardziej teologiczne, dzisiaj – psychologiczne. Spowiedź ma wiele aspektów. Antropologiczny, ale i społeczny. Nikt nie żyje i nie umiera dla siebie. Każdy grzech ma kosmiczne konsekwencje - w noosferze na pewno - jak każde zmaganie i zakłócenie równowagi w odwiecznym boju dobra i zła. Na początku było tylko dobro. I widział je Bóg, ale nie było jeszcze nas :-)

Patrzę i opisuję. Dzisiaj nie robiłem zdjęć. Bo choć dekoracje są te same, to klimat jest inny. Większość obecnych pewnie by sobie nie życzyła. Tydzień temu mogłem pisać, fotografować, mrugać do dzieci, uśmiechać się do rodziców, oddychać całym sobą, z całą historią, pamięcią, tożsamością. Były między nami wspólnotowe więzi.

Bo duch był (jest) inny? Chyba tak, może nawet inna religia. Przyjęło się u nas od lat, że się o tym nie mówi. Że o najważniejszych sprawach, wpływających na kształt życia wspólnego (gmina, szkoła, parafia...) się milczy. A przecież, tak jak w wielu (wszystkich?) żywych polskich społecznościach, są wśród nas niedomówienia, niechęci, konflikty, jawny i skryty fałsz, omijanie rozmowy otwartej dla i na każdego, szczerej, debaty publicznej, a nawet prywatnego “dzień dobry” dla każdego na ulicy, w szkole, w sklepie... Jesteśmy gminą o poszarpanej pamięci i tożsamości. Tylko ja o tym mówię i piszę, więc dostałem epitet "siewcy nienawiści" i "zdrajcy dzieci komunijnych". Jeśli mówię nieprawdę - wykażcie. Lecz jeśli ja mówię prawdę, to jakim duchem Wy się kierujecie! 

Nie gniewam się, czekam na wyjaśnienia, zasłużyłem na nie, także zasłużyła na nie moja rodzina. Zasłużyła także nasza parafia, szkoła, gmina. Może nawet Polska?! 

W każdej wspólnocie lokalnej są grupy interesów i ich liderzy. Są działania zakulisowe i ludzie, którzy szepczą (po dwie, po dwóch, po trzech...) na uboczu i milkną na widok innych, zwykłych, prostych, otwartych obywateli otwartego społeczeństwa, otwartych (posoborowych?) katolików w otwartym kościele itd. My, mieszkańcy, nauczyciele, parafianie Strachówki - Rzeczpospolitej Norwidowskiej - w tym trwamy bardzo długo (19 lat?), nasz ksiądz proboszcz odziedziczył, z wyroków Opatrzności, historii i na mocy aktu mianowania, podpisanego przez księdza arcybiskupa.

Ze mną tak nie jest. Patrzę i opisuję. Nie umiałem żyć w fałszu – mogę już mówić w czasie przeszłym - nie umiałbym (nie chciał) w fałszu umierać. “Powiedz mi, kim jesteś”, “pokaż mi swoje myślenie”, podziel(my) się pamięcią i tożsamością, jeśli chcemy zbliżyć się ku wybrzeżom wspólnoty i nie być samotnymi wyspami (i pozostać grupami różnych interesów).

Patrzę i opisuję, bo tęsknię za szczerością, przejrzystością, jawnością, pełną pamięcią i tożsamością bliskich mi ludzi i całej wspólnoty lokalnej (parafii, szkoły, gminy...), w której przyszło mi żyć, dla której zaryzykowałem w 1980/81 całe życie swoje, a od 1989 życie rodziny, w której dokonały się wielkie, święte rzeczy, na naszych oczach. O tym można i należy rozmawiać, opisywać, nie zamieniając opisu w sąd nad tym lub tamtym. Można uczyć się takiej koncentracji uwagi na dobru i prawdzie, która oczy, serce i sumienie otwiera, a nie zamyka i zaślepia. Można dystansować się nawet od siebie, od nadwrażliwości i skupiać na Obiektywnej Prawdzie – w DIALOGU. W jednym duchu jest to na pewno możliwe.

Tęsknię za kościołem kardynała Maloney'a, kardynała-papieża Borgolio (jezuita), prawie-biskupa Andrzeja Madeja (oblat Maryi Niepokalanej). Za kościołem Jezusa z Dobrej Nowiny, nie koniecznie z opasłych tomów tradycji globalno-lokalno-itd. często wręcz o magicznej mocy zniewalania bardzo lokalnych umysłów. Miałkie ple-ple-ple, zakrywające/nieodkrywające pisanie na nic już się zda. Pozostaną wtedy tylko te same dekoracje, które z czasem zżółkną, zbrzydną, zostaną zmienione, wyrzucone. Nie warto się do nich przyzwyczajać. Piękna i nieśmiertelna jest tylko istota rzeczy, wieczna prawda.

Jutro jest Zesłanie Ducha Świętego, tego samego, co 2 tysiące lat temu, ale w szczególnych okolicznościach pamiątki tamtego Zesłania Ducha Świętego w Roku Wiary (i Rozumu), a ja nie będę z uczniami i lokalną wspólnotą na uroczystości rocznicy I Komunii Świętej. Będę za to dzisiaj na zakończeniu Białego Tygodnia. Tak wyszło z ludzko-nie-boskich działań. Działań niejawnych, znaczy: konspiracji w szkole, za plecami nauczyciela-katechety (a może i innych osób). To jest problem do rozwiązania przez wspólnotę szkolną, która ma spisane regulaminy, statuty itd. Teren parafii zaś jest dzisiaj sumą naszych wiar(y), przekonań i niedopowiedzeń systemowych, pomimo 50 lat, które (nadaremno?) upłynęły od rozpoczęcia Świętego Powszechnego Soboru Watykańskiego II, długiego pontyfikatu JP II Karola Wojtyły, wielu wielu synodów watykańskich, diecezjalnych, konferencji naukowych, publikacji kościelnych i nie-kościelnych. Praeterit figura huius mundi, a nasze lokalne (w skali globalnej, a cóż dopiero wobec Wszechświata, Wieczności i eschatologii) przyzwyczajenia i obraz świata ani drgną.

Duch Święty działa i w szkole, i w parafii, i w gminie, i w naszych stowarzyszeniach (zwłaszcza tam, gdzie wpisaliśmy “chrześcijańskie wartości” i tego naprawdę chcemy). Duch Święty działa przede wszystkim w każdym ochrzczonym, który chce być - z całą samoświadomością, wiarą i rozumem - Jego świątynią. Tak nauczam od 31 lat na katechezach, parafialnych i szkolnych. Każdą katechezę, lekcję religii, zaczynamy w ciszy przed krzyżem, bo wierzymy, że Duch Święty działa w modlitwie, że najłatwiej możemy Go poznawać właśnie wtedy, i że bez Niego nic uczynić nie możemy. Bez Niego nie ma katechezy, Kościoła, parafii. Bez Niego nie ma żadnej wspólnoty, żadnej jedności.

Choć Duch Święty przynosi między innymi dar języków (posługiwania się i rozumienia) to mam wrażenie, że my ciągle mówimy innymi językami. Moja prośba, nalegania (domaganie się) rozmowy o naszych sprawach, o naszej zbiorowej pamięci i tożsamości ciągle pozostaje bez echa. I to na wszystkich polach życia tzw. wspólnoty lokalnej - w parafii, gminie, szkole...

Sama Rocznica to nic takiego, ot, ludzki zwyczaj upamiętniania ważnych wydarzeń. Nic więcej. Jedne upamiętniamy, innych nie – to takie nasze ludzkie potrzeby, kaprysy, manifestacje. Jacy jesteśmy, tak to, tamto, tak lub inaczej, upamiętniamy.

Gdybym ja milczał, mój Anioł trąbić będzie. Ale ja nie chcę milczeć. Milczeć mi nie wolno. Tak dalej żyć nie warto. Naprawdę (moja teza do dyskusji). 
Nie chcę do wszystkich swoich grzechów dokładać grzechu milczenia (przemilczania). Dany jest mi ogląd prawdy, która rozegrała się (działa) na naszym terenie od 1978/1980/81 roku, przez wszystkie przełomowe dla Polski, dla nas i Europy-Świata etapy: wybór Karola Wojtyły (zapowiedziany przez Słowackiego i przygotowany przez Sobór Święty Powszechny Watykański II), Solidarność, pierwsze wolne wybory 1990 i I Kadencję Samorządu, walka o zachowanie szkoły i przestrzeganie praw obywatelskich w gminie, reformę administracyjną i wybór przez nas powiatu wołomińskiego, powstawanie NGO'sów, w tym Rzeczpospolitej Norwidowskiej, Lokalną Grupę Działania, Partycypację Publiczną “Decydujmy Razem”, Rekolekcje Norwidowskie, kontakty międzynarodowe szkoły Rzeczpospolitej Norwidowskiej, zwłaszcza program Socrates-Comenius i korespondencję uczniów naszej szkoły  ze szkołą św. Teresy w Lincoln, Nebraska, USA, list o błogosławieństwo do Papieża Jana Pawła II, zmiany na stanowisku proboszczów naszej parafii, od 7 miesięcy przebieg Roku Wiary (i Rozumu) w parafii, dekanacie, diecezji...                                      

Jest prawda. Prawda jest poznawalna. “Poznacie prawdę, a prawda was wyzwoli”. Jest możliwa postawa miłości intelektualnej. “Abyśmy byli jedno”.

Chwila (odblask) katechetycznej chwały

Pierwsza Komunia Święta jest pewnym punktem ciągłości na katechetycznej drodze. Nie tylko dla dzieci, rodziców, wspólnoty szkolnej(!) i parafialnej, ale także dla katechetów.

Z zasady dwa lata ku temu prowadzą. “Zerówka” jest dopiero wzajemnym oswajaniem ze sobą i z tematyką spotkań katechety z dziećmi w ich kolorowym pomieszczeniu klasowy. Dwa kolejne prowadzą do spotkania z Bogiem w Komunii Świętej. Teraz będą trzy, za sprawą rozporządzenia arcybiskupa Henryka Hosera (dobrze to, czy nie, warto by dyskutować, z nami nie rozmawiano).

Różne mamy podręczniki, oferta jest coraz większa, żyjemy w świecie wolnego rynku. Wydawnictwa reklamują swoje produkty: “Głównym tematem podręcznika jest ukazanie Kościoła jako rodziny Jezusa, w której otrzymujemy chrzest. Wspólnota ta wita pierwszoklasistów w szkole i domu Jezusa, uczy słuchać słów Boga, modli się i chwali Go. Jezus ukazuje nam swojego Ojca i jest obecny w sakramentach i wspólnocie Kościoła.” (krakowskie “jezuickie” WAM - Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy).

“Treści zawarte w podręczniku i struktura jednostki lekcyjnej uwzględnia możliwości percepcyjne sześciolatków. Poszczególne zagadnienia ukazano w sposób zrozumiały dla dziecka tak, aby poznało ono podstawowe prawdy wiary, pogłębiło świadomość potrzeby bycia dzieckiem Bożym i zrozumiało istotę przyjaźni z Bogiem.

Punktem wyjścia do przeprowadzenia zajęć jest codzienne doświadczenie dziecka, a następnie łagodne przejście w wymiar religijny. W treści podręcznika szczególny nacisk położony jest na podmiotowość ucznia oraz indywidualizację procesu edukacyjnego” (poznańskie Wyd. Św. Wojciecha).

Podręczniki, lepsze, gorsze, ładniej wyglądające lub mniej, tak czy siak, są tylko materiałem pomocniczym. W większym stopniu (największym?!) decyduje życie, a właściwie ŻYCIE. Bóg jest Bogiem Żywym, religia jest żywa, albo jest tylko posłusznym wypełnianiem nakazanych przepisów i zwyczajów. Bóg Żywy i żywa religia działają i opierają się na spotkaniu, rozmowie, objawieniu... Tak jest także w naszym życiu i religijności w gminie, parafii w Strachówce i w Zespole Szkół im. Rzeczpospolitej Norwidowskiej. Dla pobożności dziecka najważniejsze jest to, co się dzieje w jego rodzinie, klasie, szkole, wsi, parafii, gminie. Zwłaszcza, jakich ludzi spotka na swojej drodze (i jak wygląda ich współpraca, partnerstwo, relacje...). Wzory osobowe nie dadzą się niczym zastąpić w procesie wychowania, także religijnego.

W mojej katechezie (co łatwiej powiedzieć? - w katechezie, czy - w pracy katechetycznej?) Życie dominuje od pierwszego wrześniowego dnia 1982 w parafii świętego Jana Kantego w Legionowie. Życie uczyniło mnie katechetą i Ten, który życie daje i nim kieruje (na ile pozwolimy). Stan wojenny (gen. Jaruzelski) wygnał mnie z solidarnościowej Strachówki, proboszcz Józef Schabowski w Legionowie zawołał i zatrudnił jak katechetę. To mój katechetyczny ojciec chrzestny. Z czasem powierzył mi całe duszpasterstwo młodzieżowe (m. licealnej, studenckiej i pracującej) wielkiej miejskiej (podwarszawskiej) parafii. Sporadycznie także katechezy przed-chrzcielne dla rodziców. To jest wielki rozdział mojego/naszego życia ("Świadectwo polskiego katechety 1982-1012"). Choć czasowo zaledwie siedmioletni, pozwolił mi zajrzeć do Kościoła “od kuchni” i zobaczyć, jak Pan Bóg go prowadzi i działa we wspólnocie, jak i w poszczególnych duszach i życiorysach.

Życie dominuje w mojej religijności i katechezie. To, co pod ręką, co na ścianie, co da się zobaczyć, usłyszeć, dotknąć, powąchać, posmakować, zachowując wszystko w sercu swoim i rozmyślając nad wszystkim we dnie i w nocy. Można zobaczyć w ciemności, usłyszeć w ciszy, otrzymać w czasie nocnych czuwań. Bywa błogosławiona wina i “świętość, która nie jest przede wszystkim bezgrzesznością” (A.Madej). Dla każdego. Czemuż więc i nie dla katechety ze Strachówki?!

Katecheza nie jest głównie podawaniem wyrywkowych prawd katechizmowych. Jest całością. Oddziaływaniem nieustannym obecnością, słowem, gestem, faktami, komentowaniem ich na gorąco, interpretacją, mimiką, tonem (timbr) głosu, sposobem ubierania i poruszania... Obecnością w szkole, na ulicy, w kościele, w Internecie... Gotowością i otwartością. Jest historią naszego życia i teraźniejszością. NAJPIERW ŻYCIE, POTEM POBOŻNOŚĆ, RELIGIJNOŚĆ. CZŁOWIEK JEST DROGĄ KOŚCIOŁA, NIE ODWROTNIE. To wielkie nauczanie Świętego Soboru Watykańskiego II i błogosławionego Jana Pawła II.

Całość katechezy i katechetycznego wymiaru mojego/naszego życia osobistego i rodzinnego pozwoliły nam/mi przeżyć wiele I Komunii Świętych w rodzinie, w parafii i w szkole, wiele Białych Apeli, kilka Białych Tygodni. W tym tygodniu miałem do tej pory dwa białe dni. To one skłoniły mnie do pisania tego tekstu. A właściwie tylko oczy dzieci z klasy II, patrzących na mnie na mszy, kiedy dawałem im wskazówki, co do pieśni i sposobu śpiewania. Tylko tyle? Tak, tyle. Nie mam wtedy swoich lat, działa wtedy we mnie jakiś Józio pozaczasowy (syn Heli i Jana), jakiś biblijny Heli, jakiś każdy inny, który żywo reaguje na głos wewnętrzny i zewnętrzny, idący od ludzi (dzieci) Bożych.

W tych dziecięcych (ufnych, szelmowskich...) spojrzeniach jest aż tyle. Wszystko prawie, co napisałem powyżej. Katecheza to oddziaływanie obopólne, to działanie Boga w nas. To setki godzin, w czasie których zachodzą relacje osobowe. Jedna z definicji religii wskazuje na więzi, religio. Te więzi, wszystko, co dzieje się w przestrzeni między nami i Bogiem na katechezach (lekcjach religii) kształtuje liturgie, które od czasu do czasu przygotowujemy. Nie biorą się one z Księżyca, ani z ogólnie poprawnej pobożności. Biorą się z Życia, są nam właściwie dyktowane (objawiane?). Są blisko, bliziuteńko “linii nauczania” podarowanej i wskazywanej nam w parafii i szkole, w świetle historycznego i duchowego dziedzictwa Rzeczpospolitej Norwidowskiej. Nikt z nas, ludzi, zbawionych homo sapiens, nie rodzi się, nie żyje i nie umiera dla siebie.

Pięknym przeżyciem dla bardzo wielu osób, małych i dorosłych, jest (może być) i I Komunia, i Biały Apel, i Biały Tydzień, i Rocznica I Komunii... jeśli potrafimy od-poznać i obronić wartości, obronić dobro, które jest nam dawane nieustannie, w pełnej pamięci i tożsamości. Strzeżcie się kwasu faryzeuszy. Strzeżcie się wilków w owczej skórze. Spotykajcie się, módlcie się, czytajcie i rozmawiajcie Dobrą Nowiną, z pełną pamięcią i tożsamością (JPII), religia to także pamięć (pp Franciszek). 

Czy jesteśmy tego samego ducha? Pokaż mi swoje myślenie, w pamięci i tożsamości zakorzenione. Pokażcie swoje źródła i drogę.  “Abyście byli zgodni, i by nie było wśród was rozłamów...

Abyście byli jedno”. Niech mówią i nas przekonują fakty i słowa mówione z dachów i na placach publicznych (internetowych kontach ogólno-dostępnych), nie deklaracje.

Udręki katechety

Papież, zwłaszcza Franciszek, jest katechetą, codziennym kaznodzieją i proboszczem watykańskim. Mówi, różne nowe-stare rzeczy, wielu się to już nie podoba. Jezus też był. Któregoś dnia, tak rozsierdził swoją mową mieszkańców własnej gminy, że “Porwali Go z miejsca, wyrzucili z miasta i wyprowadzili aż na stok góry, na której ich miasto było zbudowane, aby Go strącić. On jednak przeszedłszy pośród nich oddalił się”. Żaden prorok nie jest mile widziany w swojej ojczyźnie.

Nie wiem, jak się czują, czuli Jezus i Papież Franciszek. Jorge Borgolio nam to kiedyś powie, tak wierzę. Jest współcześnie żyjącym, szczerym, otwartym człowiekeim. Próba zrozumienia Jezusa, nie tylko Jego słów i czynów, ale także samopoczucia i Jego samoświadomości, jest wielkim zadaniem apologetyki i fascynującą drogą wiary dla chrześcijanina. Zwłaszcza wiary rozumniej – w duchu encykliki “Wiara i rozum” (Fides et ratio). Zostaliśmy stworzeni jako byty rozumne. Tym odróżniamy się od innych gatunków. Najwyższą miarą człowieka jest obraz i podobieństwo Boga.

Jest prawda. Prawda jest poznawalna. Jest możliwa postawa miłości intelektualnej.

Moje tytułowe udręki wiążą się z pamiątką I Komunii obecnej klasy trzeciej, tzw. Rocznicą, w Zespole Szkół im. Rzeczpospolitej Norwidowskiej i parafii WNMP w Strachówce. Parafia ma swojego gospodarza, księdza proboszcza i rządzi się swoimi prawami. Zajmę się wycinkiem naszego życia, ograniczonym do szkoły publicznej (choć w większości dotyczy to tych samych ludzi).

Moje samopoczucie od piątku – w tym zakresie - jest kiepskie. Ukojeniem była sobota i niedziela, zdominowane radosnym, wspólnotowym przeżywaniem I Komunii, w tej samej parafii (i szkole). Jestem katechetą w obu klasach, komunie i rocznice są co roku. W zeszłym roku I Komunia, a Rocznica w tym, stały się jednak dla mnie (nie tylko) przeżyciem traumatycznym. Dotyczy to jednej klasy w szkole, jej wychowawczyni i kierowanej przez nią grupy rodziców.

Co się działo w zeszłym roku, jest częściowo opisane w krótkich notatkach i artykulikach na stronie www szkoły, w zakładce “Katecheza w szkole podstawowej” (w kolejności: str.5, 4, 3). Jest tam opisana krótko także zeszłoroczna Rocznica, bez wstrząsów, afer i intryg. Bo kto inny był w niej wychowawcą, nie roszczący sobie pretensji i ambicji rządzenia szkołą, parafią, gminą, zza pleców innych. 

Tegoroczna Rocznica zaczyna także obrastać w literaturę. Udręka jest stopniowana. Wiem, co się już zdarzyło – dla mnie, bo nigdy nie poznamy całości działań drugiej strony – nie wiemy oczywiście, co się jeszcze z tego powodu wydarzy. Tudno być optymistą, fakty do tego nie skłaniają.

Temat Roczncy pojawiał sie sporadycznie w ciągu roku, na dwa tygodnie przed ustalonym terminem przystąpiłem/liśmy (myślę o dzieciach) do działania. Zapoznałem ich z proponowanym scenariuszem, dałem czas do namysłu, zapowiedziałem, że rozdam na następnej lekcji, za trzy dni. Jak zapowiedziałem, tak chciałem zrobić. Ciąłem kartki na oczach dzieci, czytałem, dawałem możliwość wyboru. Jawność, przejrzystość, dobrowolność (tam, gdzie jest uzasadniona) jest podstawą mojej katechezy od 31 lat. Są w tym, na pewno: echo duchowości wspólnoty z Taize i własne przekonania religijne, obywatelskie, filozoficzne, światopoglądowe.

Rozdawanie szło jako-tako, aż do momentu, który opisałem już we wcześniejszym tekście. Wtedy piorun raził mnie po raz pierwszy. Dotarło do mnie, że wychowawczyni, “koleżanka z pracy” i tym razem działa za plecami.

Drugim piorunem był gotowy “rocznicowy”scenariusz, jaki nieoczekiwanie przyniosła mi następnego dnia ze szkoły żona DyrKa Grażyna (dostałem też w wersji elektronicznej). Powiedziała, że dostała od księdza. Napisałem do księdza, dzieląc się swoją (nie)wiedzą, i dałem do zrozumienia, że ja już niczego zrobić nie mogę. Że nie tylko nie mam pojęcia, co jest grane, ale również, ile jeszce fal zamętu może nas zalać i pochłonąć, I że tylko ci, którzy piwa nawarzyli, mogą wyjaśnić sytuację dzieciom z całą precyzją – i mam nadzieję – odpowiedzialnością.

Zamęt zaczął obejmować moje dni i noce. Najgorszy przyszedł w poniedziałek, po pięknej I Komunii i pięknym Białym Apelu w szkole. Po południu odbyło się spotkanie przed-rocznicowe w kościele. Nie byłem na nie zaproszony. Chyba muszę powiedzić “Bogu dzięki”, bo cóż można wyjaśniać i ustalać w kościele, w krótkim czasie przed nabożeństwem majowym i mszą Białego Tygodnia, w obecności wszystkich dzieci, rodziców (pewnie w większości też niezorientowanych) itd. Nie jestem przekonany, że ktokolwiek, cokolwiek chciał wyjaśniać. Tym bradziej – szepnąć na początek słowo “przepraszam”. Mnie?! A po co wyjaśniać coś katechecie “siewcy nienawiści”, “zdrajcy dzieci komunijnych” itd.

Zebranie w kościele było zresztą dokończeniem rażenia piorunem (kulistym?), które zaczło się wcześniej na lekcji. Znów miałem szczęście, Grażyna poszła za mnie na zastępstwo, bo wyjechałem na konferencję w Wołominie na temat “Działania wspierające podnoszenie dostępności, jakości i efektywności usług publicznych” (projekt realizuje powiat w partnerstwie z wszystkimi gminami). Grażyna, DyrKa, miała tylko posłuchać, jak dzieci opanowały zadanie, tzn. rozdany im przez katechetę scenariusz rocznicowy, nie mój, wzięty z Internetu, zaktualizowany jedynie przeze mnie. Nie mam własnych celów, od 31 lat służę, jak umiem, “ad maiorem Dei gloriam” i na pożytek w wierze rozumnej powierzonych mojej pracy dzieci i dorosłych.

Choć przez lata przygotowywałem setki różnych liturgi, wiem, że w tej klasie należy unikać własnych sformułowań, własnego języka itd. Bo wszystko zostanie przyjęte z podejrzeniem gry podtekstów. Każdy mierzy innych swoją miarą, czyż nie! Po 31 latach pracy w kościele i dla kościoła, mam wystarczające rozeznanie, by nie dawać do tego okazji.

Grażyna, DyrKa, rozanielona po Białym Apelu, szybko została sprowadzona na ziemię. Dzieci miały kilka scenariuszy, we fragmentach lub całości, nie wiedziały, co mają czytać i recytować. Po mojej czwartkowej lekcji religii, wychowawczyni zebrała od nich moje kartki!

Ile osób razi odłamkami nieodpowiedzialna działalność skrytych lub jawnych, ale nieszczerych liderów lokalnych, na terenie szkoły, parafii, gminy? Wiem jeszcze o jednej, wobec której bardzo mi nieprzyjemnie, bo została wplątana moimi rękami, w obopólnej dobrej wierze i woli, lecz w całkowitej nieświadomości działań konspiracyjnych. Nie znalazłem – przez dzieci - chętnych rodziców do wystąpienia przed zgromadzeniem rocznicowym, ale (więc) z ich, dzieci, inspiracją zaproponowałem to koleżance-nauczycielce-matce. Nie odmówiła, jest odpowiedzialna. Na zebraniu w kościele nadziała się na nieprzyjemną dwuznaczność, ktoś już był wybrany przez “właściwego” i możnego reżysera uroczystości. Chciałbym się zpaść pod ziemię przed Beatą. Choć nie zawiniłem, bardzo przepraszam. (Na co ja bym się nadział, gdybym poszedł nieproszony, trudno przewidzieć).

Zgorszenie rośnie. Zatacza coraz dalsze kręgi. Dzieci w trzeciej klasie też nie są niemowlakami. Całą sytuację należy rozpatrywać nie w kategorii incydentu, sprawy tych i innych osób, sprawy lokalnej, szkolno-parafialnej w małej gminie Strachówka. To jest sprawa między dobrem i złem. To jest też sprawa w Rzeczpospolitej Norwidowskiej. Rzeczpospolita, to rzecz wspólna.

Samopoczucie, powiązane z samoświadomością, jest wielką drogą do prawdy. Jest darem. Zwykle, może w naszej kulturze, lekceważonym?! Bardzo niesłusznie. Człowiek jest jednością. Jesteśmy ciałem uduchowionym lub duchem ucieleśnionym. Co Bóg złączył, człowiek niechaj nie rozdziela. Tym bardziej – nie rozrywa.

Jako homo sapiens nie poprzestajemy na czuciu. Jako homo sapiens jesteśmy zanurzeni w całej rzeczywistości, na miarę naszej wiary i rozumu, i sprawności zmysłów i mózgu. Czy wszyscy to wiemy? Katecheta wie na pewno. Jest prawda. Prawda jest poznawalna (Ewangelia, Sobór Watykański II). Jest możliwa postawa miłości intelektualnej (JPII). Mamy Rok Wiary (i Rozumu), który przynagla nas do dzielenia się życiem, prawdą, wiarą rozumną i do dialogu.

Do czego przynagla nas Rok Wiary (i Rozumu)

Ponieważ szczycimy się tym, że jesteśmy krajem katolickim, to przeważnie wspólnota samorządowa jest w dużym stopniu także tzw. wspólnotą wiary. Jak zostałyby opisane jednak sprawy między nami, nasze sprawy, w tzw. wspólnocie lokalnej, mieszkającej, modlącej się, uczącej i uczącej się, pracującej na roli i nie tylko, gdybyśmy żyli 2 tys. lat temu, a nasza miejscowość nazywała się np. Tessaloniki, Efez itp. Jak potraktowałby zewnętrzny obserwator - i jednocześnie ktoś ważny w wierze rozumnej - naszą sytuację, że niektórzy(?) nie chcą z drugimi rozmawiać, ale uważają się za serce wspólnoty chrześcijańskiej!? Że potajemnie i bezpardonowo wkraczają na pole odpowiedzialności innych osób, na pole katechezy szkolnej i parafialnej katechezy liturgicznej rażąc wspólnotę lokalną na lewo i prawo: uczniów, rodziców, nauczycieli... Zgroza? Zgorszenie (publiczne)? Herezja? Zwłaszcza AD 2013, w Roku Wiary (i Rozumu).

Nie jest miłe, występować jako rzecznik niechcianej prawdy (i wiary rozumnej). Nie robię jednak tego dla siebie. Życie mnie zahartowało. Różne ustroje i władze traktowały mnie, jak chciały. Byłem dla nich wywrotowcem, wrogim elementem, przywódcą młodzieżowej grupy terrorystycznej, dzieciorobem, dewotem, siewcą nienawiści, zdrajcą dzieci komunijnych.

Jestem katechetą Kościoła Katolickiego od 31 lat, powołanym w wojennym stanie przeciwko Solidarności i narodowi. Rok 2012/13 (od października do następnego listopada) został ogłoszony Rokiem Wiary, przez papieża Benedykta, dla uczczenia 50. rocznicy rozpoczęcia Świętego Powszechnego Soboru Watykańskeigo II. Jan Paweł II ogłosił wcześniej (1998) encyklikę “Wiara i rozum”. Bez soboru też mogłoby jej nie być. Sobór dał Ducha Św. kościołowi, nam, tzw. Ludowi Bożemu dał prawa i siłę niesłychaną. Jeśli ktoś zechce je poznać i z nich korzystać dla dobra kościoła i świata (globalnego i lokalnego)! Nazywam więc ten rok Rokiem Wiary i Rozumu i traktuję nie, jako akcję papieża (papieży), biskupów i innych urzędów kościelnych, ale jako żywotną sprawę całego Kościoła-Wspólnoty-Ludu-Bożego. Sprawą ważną dla kultury i cywilizacji człowieka na ziemi. Dlatego, tym bardziej, nie wolno mi milczeć. Milcząc, stajemy się współwinni.

Nasza sprawa, parafialno-szkolna (owoc działań niejawnych, w szkole za plecami innych, w parafii?) nie jest czymś wyjątkowym w Polsce. Rozłamowcy wszystkich wieków nie prowadzą rozmów, unikają ich, jak mogą - dzisiaj także w Internecie, albo ich tam nie ma, albo milczą, albo blokują swoje strony, bądź są - jako anonimy. Niedawno opisana została sprawa we wsi i parafii Górażdże, gdzie chłopcu z porażeniem mózgowym kazano iść oddzielnie do I Komunii, bo łamał szyk dzieciom zdrowym. U nas rozłamowcom przeszkadza stary katecheta. Dzieci tego nie wymyśliły. Wymyślili to ich rodzice, może z pomocą miejscowego nauczyciela, tzn. jacyć liderzy uzurpujący sobie prawo rządzenia innymi, także zakulisowo, w szkołach, parafiach, gminach... Tak się dzieje patologia wśród nas, w Polsce 2013. Nazywam to deprawacją publiczną. Dzieje się ona na różnych terenach (wszystkich?) naszego życia? Chyba tak, bo wyrasta nie na poglądach politycznych, samorządowych, ale na gruncie mentalności Polaków 2013. Jak widać, życie religijne tzw. wspólnot lokalnych staje się łatwym łupem takich ludzi. Dzielenie, podziały jako skutek ich działań – są faktem. Podziały są skutkiem wszechobejmującym,  niezależnie na którym polu działanie się zaczną (szkoła, parafia, gmina...). Powrót do normalności (ortodoksji) jest trudną i długą drogą, nie tylko na scenie globalnej, ale i lokalnej (vide: schizma wschodnia). Często – jak uczy historia - zaczyna się od nadmiaru ambicji. A ten przeważnie wiąże się z wygodnym życiem, stanem posiadania i planami na własną - jeszcze lepszą - przyszłość.

Nie chodzi mi – w tym tekście, ani w proponowanym od dawna przeze mnie wielkim dialogu parafialno-szkolno-gminnym - o wykazywanie błędów, nie chodzi o sąd nad kimkolwiek. Chodzi o obronę wartości, o dojrzewanie we wspólnocie – przez otwartość na prawdę, przez pokorę, przez dialog. Po to, według mnie, mamy Dobrą Nowinę o Królestwie Bożym i Zbawieniu, po to Benedykt XVI ogłosił Rok Wiary, a Jan Paweł II napisał “Wiarę i rozum”. Zostaliśmy stworzeni na obraz i podobieństwo Boga. Jest prawda. Prawda jest poznawalna. Jest możliwa postawa miłości intelektualnej, poznająca rzeczywistość człowieka, świata i Boga w aspektach istotowych i konstytutywnych (nie - powierzchownie, życzeniowo, względnie dowolnie).

PS.

Nie jest przyjemnie być obrońcą dobra, gdy wszyscy inni, odpowiedzialni lub nie, zaangażowani lub nie, rozumiejący lub nie, ale będący częścią naszych wspólnych spraw, na mocy życia na tym terenie (także przecież na mocy chrztu!) milczą.

I ja chętnie bym do nich dołączył. Łatwo znalazłbym wytłumaczenie lub taktykę. A jednak nie mogę. Coś mnie przymusza. ROK WIARY (I ROZUMU). I dodatkowo siwa głowa, nikt nie wie, kiedy odejdzie. Nie wolno mi zabrać prawdy ze sobą.

Majowe radości

Z radością czekam na I Komunię Świętą w Strachówce. Z radością (trochę inną) czekam na rocznicę I Komuni Świętej. Tu, gdzie mieszkam, gdzie pracuję, gdzie jest moja szkoła, dom, parafia, gmina (wspólnota lokalna?).

Radość dzisiejszego dnia, soboty, to radość oczekiwania i sakramentalna konkretyzacja tajemnicy przebaczenia w I Spowiedzi Świętej dzieci z klasy drugiej Zespołu Szkół im. Rzeczpospolitej Norwidowskiej. Radość i przeżywanie wspólnoty w modlitwie, w wierze (rozumnej?). Chcę z nimi być. To takie naturalne. Widzę, mam ich w sobie, przed oczami, sercem, duszą... w całym sobie, w tym – w wierze rozumniej, w ludzkim współ-byciu na ziemi. Także z ich rodzicami, niezależnie od tego, gdzie mieszkają, jakie mają poglądy na sprawy polityczno-samorządowe. W ramach jakiejś wspólnoty lokalnej, wspólnoty życia, pracy, radości i zmartwień, smutków, konfliktów, nieporozumień, przeżyć państwowo-patriotycznych, samorządowych, religijnych, lokalnych....
Mam w sobie ich oczy, twarze, buzie, uśmiechy, gesty, śpiew, taniec, mimikę taką i inną. Przecież tyle godzin spędziliśmy razem na sali lekcyjnej, na uroczystościach szkolnych, parafialnych, gminnych, festynach, wydarzeniach sportowych itd.itp. To takie normalne, naturalne, dopóki lokalni politycy nie zamienią naszego współ-życia w koszmar gry wyborczej, ambicji i intryg.

Jak trudno czasem, zwłaszcza niektórym z nas, zebrać wszystko w całość. “Zbieram wspomnienia po wszystkich marzeniach” (“Całkowanie wspomnień”). Ważna bywa (jest) nawet kolejność wrażeń i łączących je myśli.

Dzisiaj w duchu radosnego oczekiwania wychodziłem z domu. Na dworze pogoda zmienna, ale nie nieprzyjazna. Dzień lekko pochmurny, lekko wigotny. Tymbardziej pachnie ziemia i zieleni się przyroda. Kwitnienie z każdej strony – mieszkamy na wsi. Dobrodziejstwo wioski.

Samochód szybko mknie, niesie mnie widzącego, czującego, myślącego po asfalcie. Pod kościołem już słychać przez głośniki głos księdza. Domyślam się liturgii słowa.

Wchodzę za uczniem i jego mamą. Kościół w miarę pełny. Zajmuję wolne miejsce w ławkach. Recytuję refren psalmu, śpiewam wraz z innymi alleluja. Jesteśmy razem. Uczniowie, rodzice, znajomi, koleżanki z pracy, z samorządu gminnego, bliżsi i dalsi sąsiedzi.

Słuchamy niełatwego, teologicznego kazania. Odmawiamy, recytujemy Ojcze Nasz. Błogosławieństwo kończy liturgię słowa. Dzieci i rodzice ustawiają się przed konfesjonałami, w drugim konfesjonale będzie pomagał ksiądz Fabian, sąsiad z Traw, kolega szkolny siostry, nasz znajomy/przyjaciel z Legionowa.

Przed kościołem grupa ojców i mam ustalają porządek czekających ich jeszcze prac dekoracyjnych, widoczni są lokalni liderzy, można ich rozpoznać po zaangażowaniu, energii słów, gestów, poruszania...

Robię zakupy śniadaniowe, wracam do domu. Z radością? Tak, refleksyjną. Ogarniam wszystko, co widziałem, słyszałem, czułem, pomyślałem, zrozumiałem. Zrozumiałem między innymi to, czego zabrakło we wczorajszym tekście “Samopoczucie – religia –Bóg”. Zabrakło, choć miałem częściowo w notatkach. Że człowiek, to "ciało uduchowione, albo duch ucieleśniony" (JPII, Familiaris consortio, List do rodzin), i że samopoczucie, które buduje się ze wszystkiego, co doświadczamy, przeżywamy jest bardzo wielką ścieżką do Boga. Nie ma bez niego religii. Nasza religijna dusza, dyspozycyjność, to nie tylko prawdy katechizmowe, ujęte w punkty warunki spowiedzi, przepisy liturgiczne itd. To nie tylko nasza wiara i rozum. Nasza religijność, to my. Cały człowiek, ze wszystkim, co otrzymał w dziele twórczym Boga, na Jego obraz i podobienstwo, można powiedzieć, artystyczny osobowy twór nie instytucjonalny :-)

PS.

Mam nadzieję, że przekazłem w tekście to, co dostałem do przekazania. Od Kogoś większego, niż każdy z nas, nawet, niż nasze ulubione religijne formy i zwyczaje. Ja też jestem sługą słowa. Ja tylko czytam rzeczywistość, próbuję czytać obraz Boga i Jego podobieństwo także we mnie, czytam dyktowane, darowane mi fragmenty, prze-życie, prze-życia, zapisuję i fotografuję, świadczę i przekazuję.

Bóg – religia – samopoczucie

Jestem grzesznikiem, ale nie jestem grzecholubny. Jestem Bogolubnym, prawdolubnym, dobro-  piękno- też.

Grzech i zło niszczą piękno itd. Oczywiste. Ale jest dobro, jest prawda, jest piękno, które są większe niż nasz największy grzech i zło. I te – dobro, piękno, prawda - pod ręką, tuż tuż i te, jako Najwyższe, Osobowe, Bóg.

Oczywistości. Ale wychodząc od tych i innych oczywistości, chcę zastanowić się nad zwykłym niezwykłym fenomenem, dostępnym każdemu z nas, prawie codziennie. Nad relacją: Bóg – religia – samopoczucie. Celowo odwołuję się do samopoczucia. Powiedzenie: Bóg – religia – psychologia (człowiek) są zbyt trywialne. Wiadomo, że nie ma religii, bez człowieka. A Bóg bez człowieka byłby Bytem nieznanym. Ale co ma do tego samopoczucie?

Nie raz już chciałem wziąć to pod lupę. “To”, czyli właściwie środek siebie, relacje między ja i resztą bytów, zwłaszcza Ty - Boga (subiektywność - obiektywność?, mój świat wewnętrzny - świat zewnętrzny rozumu i wiary...). Nie znam innego samopoczucia, jak tylko swoje, samopoczucie innych osób jest poznawalne mniej doskonale.

Mogę już napisać: moje samopoczucie, a Bóg i religia. Czy to, co subiektywne może mówić coś o tm, co obiektywne. Co Największe? Subiektywność a Dobro Piękno Prawda? TAK. To mnie frapuje od dawna.

Samopoczucie jest jakby marginalizowane w rozważaniach religijnych na poziomie codziennym, lokalnym. U świętych (mistyków) – nie. Może nawet samopoczucie jest chowane za plecami, wstydliwie, jako nielicujące z wielką religijną domeną. O nie! O, biada nam, jeśli tak jest!

Przykład z wczoraj:

- po czarnej nocy i poranku pojechałem do szkoły, wiedząc, że spotkanie z dziećmi (czemuż także nie z dorosłymi, ależ oczywiście) musi dać dobro, które zajaśnieje czymś większym.

Przykład z dzisiaj:

- też nie najpiękniej, choć dużo jaśniej się budzę, po śnie takim-owakim, wśród innych, były też spowiedź, spotkania, rozmowy duchowo-intelektualne... (jestem zwykłym homo sapiens religiosus). Potem kawa, śniadanie, to, tamto i nagłe dobre samopoczucie. Na pewno w tym nagłym zwrocie był procent od wczorajszego dobra (opisanego w poście "Zachować (ratować) dobro i prawdę"). Po nitce do kłębka, do piękna, dobra, prawd licznych, pięknych i dobrych, wszystko w jasności się zanurza i jak psałterza wiersze i dęby pamięci otaczają mnie. Gdzieś w tej mączce-tworzywie bytu jest (znajduje się) punkt zaczepienia, ten pierwotny punkt zwrotny, ale nie jestem w stanie wyplątać go z całości. Ktoś nadmiernie religijny pójdzie na skróty I powie: Go w Całości, ale nie ja. Ja chcę bardziej pomyśleć, poszukać, zapisać. Adekwatne dać słowo rzeczy, która mnie pochwyciła. Homo sum et... Nawet Piłata zastanowiło dobro i zło w rozsądzaniu sprawy Jezusa, wskazywał poruszony na “Ecce homo” i pytał “A cóż to jest prawda”.

Doświadczenie dzisiejsze inne? Nie zaglądam do Internetu, by dzisiejszość, zwłaszcza ta nasza, zwłaszcza po moim wczorajszym poście opisującym nasze nie-rozsądne sprawy, I to właśnie z posługiwaniem się religią, nie zburzyły spokoju, nie zaciemniły jasności, nie zniszczyły dobra, nie utrudniły kontemplacji prawdy I piękna, które jest, mieszka wśród nas. W Tobie, we mnie, w nas, w nich!

Różne są samopoczucia. Różne miewają powody. Każde moje samopoczucie, dobre i złe, ma swój kontekst najgłębszy. Tak lub owak prowadzi do sprawy Boga, religii i człowieka (czyli i mnie, w istocie).

Samopoczucie może być dobrą (doskonałą) drogą do odnalezienia i odnowienia dobra, prawdy i piękna w nas. Czasem przechodząc etap refleksji nad grzechem i złem. Grzech i zło nie są oderwane od całości, pisanej z małej i wielkiej litery. Jesteśmy transcendencją. Transcendencja jest w nas. I znów, ta z małej i z wielkiej litery (nawet jeśli mamy swoje własne gramatyki i ortografie). My jesteśmy transcendencją – podobieństwem i obrazem transcendentnego Boga. Jesteśmy immanentną transcendencją. Nie możemy od niej uciec (się wyzwolić). Ba, nie jestem w stanie uchwycić jej punktu zaczepienia we mnie, nawet punktu zwrotnego swoich samopoczuć.

Psychologia nie jest w stanie ukonstytuować samej siebie. Bez reszty kultury. Bez całości, która na nas oddziaływuje, nas kształtuje, na nas wpływa tak i owak, wszechogarniająco. Bogu dzięki, jeśli w dialogu rozumnym. Fatalnie, jeśli poprzez filtry i kagańce zamkniętej (chorej) prywatności, które jej intencjonalnie (i nie) nałożymy.

Chwila refleksji nad sobą, nad swoim samopoczuciem, prowadzi homo sapiens (czy tylko h.s. religiosus?) na zielone pastwiska, nad wody spokojne. Stąd mogą ścieżki, ścieżynki, mosty I mostki prowadzić do medytacji, adoracji, kontemplacji. Jeśli zrobimy dalsze kroki, jeśli damy się poprowadzić.

To wszystko było i jest w religii, choć... Choć zdaje się, jakbyśmy w swojej codzienności mniemali, ze to tylko dla specjalistów mnichów, mniszki i w książkach. Otóż, nie. To wszystko jest w Dobrej Nowinie. Tylko – niestety – przykroiliśmy ją w naszej religijnej codzienności do utartych zwyczajów, tradycji itp. Ogólnie – do bezrefleksyjnej dominacji archaiczności (choć ciągle żywej) form, szat, gestów, obrzędów, jakby one były istotą religii. O bezrozumni. O zgrozo XXI wieku. Zgrozo w Roku Wiary (i Rozumu)! Kościele święty coś zrobił z powiewem Ducha Świętego w Świętym Powszechnym Soborze Watykańskim II. Jeśli nasze życie religijne, życie naszych lokalnych wspólnot wiary, zwanych parafiami, nie kręci się wokół nauczania soborowego, w licznych spotkaniach, rozmowach (np. w katechezach dla dorosłych), to słusznie ksiądz Tomasz Halik użył określenia “zdradzona rewolucja” (ze znakiem zapytania).

A co by dzisiaj powiedział święty Augustyn, który już w IV wieku wiedział, że “nie ma wiary bez myślenia”? Zdumiony był także tym, że podziwiamy świat, krajobrazy, osiągnięcia ludzkości, a sami siebie nie znamy, sami siebie nie podziwiamy.

Skierujmy więcej światła do środka, a więcej Światła odbierzemy, niż zainwestujemy. Zachwyćmy się, od czasu do czasu, nawet swoimi samopoczuciami :-)

PS.
Po jakimś czasie, nabywszy większego doświadczenia, trzeba rozszerzyć kwestię o możliwość zwodzenia, o rozeznanie, na ile tradycja, a na ile rozumność natury człowieka, jest fundamentem naszej religijności, o zakres miłosierdzia (np. o auto-miłosierdzie, nie tylko auto-oskarżenia, w związku z bliźnim i Bogiem samym...).